Yếu tố truyền kì giúp gì trong việc giải oan cho Vũ Nương?- Ngữ Văn 9

[Trang Dimple]

Yếu tố truyền kì giúp gì trong việc giải oan cho Vũ Nương?
Trong tác phẩm "Chuyện người con gái Nam Xương" (thuộc thể loại truyện truyền kì), các yếu tố kì ảo (truyền kì) đóng vai trò then chốt trong việc giải tỏa nỗi oan khuất cho nhân vật Vũ Nương.
1. Vượt qua giới hạn của hiện thực nghiệt ngã Trong thực tế đời sống phụ quyền, khi lời giải thích của Vũ Nương và sự bênh vực của làng xóm đều bị Trương Sinh khước từ do sự nghi kị mù quáng (bắt nguồn từ lời nói ngây thơ của bé Đản), Vũ Nương đã phải tìm đến cái chết để minh chứng cho lòng thủy chung . Yếu tố truyền kì (như việc nàng không chết mà được các tiên nữ cứu, sống dưới cung nước của Linh Phi) cho phép câu chuyện tiếp diễn khi hiện thực đã đi vào ngõ cụt, mở ra một không gian mới để công lí được thực thi .
2. Là bằng chứng tâm linh khẳng định sự trong sạch Việc Vũ Nương hiện về trong khung cảnh "linh đình" giữa dòng Hoang Giang (ngồi trên kiệu hoa, có cờ xí, khẩu hiệu rực rỡ) ở cuối truyện chính là một sự xác nhận thần kì về phẩm hạnh của nàng . Đây không chỉ là hình ảnh ảo ảnh, mà trong thi pháp truyện truyền kì, nó là sự minh định của thế giới siêu nhiên rằng nàng hoàn toàn vô tội và thanh cao . Sự xuất hiện lộng lẫy này đối lập hoàn toàn với cái chết bi thương, giúp xóa tan hoàn toàn bóng đen ô nhục mà nàng phải gánh chịu trước đó .
3. Tạo cơ hội cho sự đối thoại và hối lỗi Yếu tố truyền kì giúp tháo gỡ nút thắt của bi kịch thông qua việc cho phép người chết và người sống gặp lại nhau . Qua lời nhắn gửi của Vũ Nương từ dưới thủy cung và sự hiện diện của nàng trên đàn giải oan, Trương Sinh mới hoàn toàn tỉnh ngộ và thấu hiểu nỗi đau cùng sự thủy chung của vợ . Dù sự đoàn tụ chỉ là thoáng chốc và nàng phải trở về thế giới kì ảo, nhưng mục đích quan trọng nhất là "giải oan" đã thực hiện xong: chồng nàng đã biết lỗi, và danh dự của nàng đã được khôi phục trước mặt mọi người .
4. Thể hiện khát vọng công lí của nhân dân Việc đưa yếu tố truyền kì vào để giải oan cho nhân vật là cách tác giả Nguyễn Dữ thể hiện quan niệm "ở hiền gặp lành" . Vì thế giới thực tại quá bất công với người phụ nữ, nên tác giả phải nhờ đến thế giới thần tiên để an ủi và bù đắp cho họ . Đây là đặc điểm tiêu biểu của truyện truyền kì khi so sánh với các thể loại khác như truyện trinh thám (vốn chỉ dựa trên suy luận lô-gic và bằng chứng thực tế) .
Tóm lại, yếu tố truyền kì không chỉ làm cho câu chuyện thêm hấp dẫn mà còn là công cụ nghệ thuật duy nhất có thể hoàn tất việc giải oan cho Vũ Nương, biến một bi kịch bế tắc thành một kết thúc mang tính nhân văn, dù vẫn còn dư vị xót xa .

 

[Trang Dimple]

sánh yếu tố kì ảo giữa "Chuyện người con gái Nam Xương" (một tác phẩm tiêu biểu của thể loại truyện truyền kì) và truyện cổ tích

1. Điểm tương đồng: Khát vọng về công lí và nhân đạo

-Cứu cánh cho những bế tắc: Cả hai thể loại đều sử dụng yếu tố kì ảo khi thực tại đã đi vào ngõ cụt. Trong truyện cổ tích, Bụt hay tiên thường xuất hiện để giúp nhân vật lương thiện thoát nạn; tương tự, trong "Chuyện người con gái Nam Xương", việc Vũ Nương được các tiên nữ cứu và sống dưới thủy cung là sự bù đắp cho nỗi oan khuất mà nàng phải chịu ở cõi trần .
-Triết lí "Ở hiền gặp lành": Yếu tố kì ảo thể hiện niềm tin của nhân dân vào việc cái thiện cuối cùng sẽ được bảo vệ. Việc Vũ Nương hiện về lộng lẫy trên đàn giải oan khẳng định phẩm giá thanh cao của nàng không bị cái chết vùi lấp .
2. Điểm khác biệt: Tính chất bi kịch và sự phản ánh hiện thực

Đặc điểm	Truyện cổ tích	Chuyện người con gái Nam Xương (Truyền kì)
Mục đích kết thúc	Thường dẫn đến một kết thúc có hậu (nhân vật trở lại đời thường, được hưởng hạnh phúc, giàu sang).	Dẫn đến một kết thúc "bi kịch mang màu sắc thần tiên". Dù được giải oan nhưng Vũ Nương không thể trở lại nhân gian, gia đình vẫn tan vỡ .
Mối quan hệ với thực tại	Mang tính ước lệ, lí tưởng hóa mạnh mẽ. Công lí được thực hiện trọn vẹn.	Yếu tố kì ảo không làm mất đi tính chất khắc nghiệt của thực tại. Nó nhấn mạnh rằng nỗi oan của người phụ nữ trong xã hội cũ lớn đến mức chỉ có thế giới tâm linh mới thấu hiểu và tháo gỡ được .
Vai trò của nhân vật	Nhân vật thường thụ động chờ đợi sự trợ giúp của các thế lực siêu nhiên.	Nhân vật (Vũ Nương) chủ động chọn cái chết để bảo vệ danh dự. Thế giới kì ảo chỉ là nơi tiếp nhận và minh chứng cho đức hạnh của nàng sau khi bi kịch đã xảy ra .

3. Ý nghĩa nghệ thuật của sự khác biệt
Trong nguồn tài liệu, "Chuyện người con gái Nam Xương" được xếp vào thể loại truyện truyền kì và được dùng để so sánh với các thể loại khác về nguồn gốc và kiểu nhân vật - Sự khác biệt so với truyện cổ tích nằm ở chỗ:

-Nguyễn Dữ đã sử dụng yếu tố truyền kì để tăng cường sức tố cáo xã hội phụ quyền độc đoán .
- Nếu truyện cổ tích là một giấc mơ hạnh phúc trọn vẹn, thì yếu tố kì ảo trong truyện này lại mang dư vị xót xa. Hình ảnh Vũ Nương thấp thoáng giữa dòng rồi biến mất vĩnh viễn cho thấy sự giải oan chỉ là một sự an ủi về tinh thần, còn nỗi đau chia lìa âm dương vẫn là sự thật tàn nhẫn không thể thay đổi .

Tóm lại, yếu tố kì ảo trong tác phẩm không chỉ kế thừa trí tưởng tượng phong phú của truyện cổ tích mà còn được nâng tầm thành một thủ pháp nghệ thuật hiện thực, dùng cái ảo để tô đậm cái thực và làm sâu sắc thêm bi kịch của con người .