Bài học về lòng nhân hậu trong Bài hát đồng sáu xu- Ngữ Văn 9

[Trang Dimple]

Trong văn bản "Bài hát đồng sáu xu" của Agatha Christie, bài học về lòng nhân hậu không chỉ được thể hiện qua những hành động cụ thể mà còn được đặt trong một tình huống bi kịch, mang lại nhiều suy ngẫm sâu sắc cho người đọc:

1. Lòng nhân hậu là sự bao dung và sẻ chia
Nhân vật bà Li-ly Cráp-tri chính là biểu tượng cho lòng nhân hậu trong tác phẩm. Theo lời kể của người hầu Ma-thơ, bà là một người phụ nữ vô cùng lượng rộng và nhân từ:

• Đối với người nghèo khổ: Bà Li-ly "không bao giờ để một người ăn mày đến rồi về tay không" .
• Đối với người lầm lỗi: Khi Ma-thơ còn trẻ và gặp cảnh "lỡ chửa hoang" – một điều bị xã hội đương thời kì thị – bà Li-ly đã không quay lưng mà còn dang tay cứu giúp, đưa Ma-thơ về làm việc và đối xử tử tế suốt nhiều năm .

2. Lòng nhân hậu bị lợi dụng và bi kịch của cái thiện
Bài học đau xót nhất trong truyện là việc lòng tốt đôi khi trở thành sơ hở cho cái ác tấn công.

• Cái chết của bà Li-ly diễn ra chính vì bà đã mở cửa đón Ben (con trai Ma-thơ) vào nhà vào đêm khuya vì thấy hắn có vẻ ngoài khốn khổ, thất nghiệp .
• Bà Li-ly không thể ngờ rằng lòng trắc ẩn của mình lại bị đáp lại bằng sự tàn độc. Ben, kẻ bị "ma quỷ nhập vào", đã dùng chính sự tiếp đón nồng hậu đó để ra tay sát hại bà nhằm cướp tiền . Điều này cho thấy một thực tế nghiệt ngã: trong một thế giới còn cái ác, lòng nhân hậu cần đi đôi với sự tỉnh táo.

3. Sự khác biệt giữa lòng nhân hậu đích thực và tình thương mù quáng
Tác phẩm còn đặt ra bài học về ranh giới của lòng nhân hậu thông qua nhân vật Ma-thơ:

• Tình thương của Ma-thơ dành cho con: Đây là một kiểu "lòng tốt" sai lầm. Vì quá thương đứa con trai hư hỏng, bà đã lau sạch dấu vân tay trên hung khí và thêu dệt bằng chứng giả để che giấu tội lỗi cho Ben .
• Bài học rút ra: Lòng nhân hậu nếu không đặt trên nền tảng của lẽ phải và công lí sẽ trở thành sự dung túng cho cái ác, dẫn đến bi kịch cho chính người thực hiện và xã hội.

4. Giá trị của sự hối lỗi và sự thật
Cuối cùng, việc Ma-thơ gục ngã và thú nhận sự thật khi đối diện với luật sư É-uốt cho thấy rằng: dù lòng tốt có bị vùi lấp hay bị lợi dụng, thì sự thật và lương tri vẫn là đích đến cuối cùng để giải mã những bí mật và thực thi công lí .

Tóm lại, bài học về lòng nhân hậu trong Bài hát đồng sáu xu là một lời nhắc nhở về giá trị cao đẹp của sự bao dung, nhưng đồng thời cũng là lời cảnh báo về sự phức tạp của lòng người, khuyên chúng ta cần biết đặt lòng tốt đúng chỗ và đúng người .

 

[Trang Dimple]

Bài hát đồng sáu xu" của tác giả Agatha Christie, được trích dẫn và lược thuật theo nguồn tài liệu sách giáo khoa Ngữ văn 9:

1. Bối cảnh và Vụ án (Phần lược trích đầu văn bản)
Vụ án xảy ra tại gia đình bà Li-ly Cráp-tri (Lily Crabtree). Bà Li-ly là một người phụ nữ giàu có nhưng có lối sống hơi kì lạ, thường yêu cầu luật sư để sẵn cho bà một số tiền mặt gồm những tờ 5 bảng Anh thay vì dùng séc. Bà qua đời sau một buổi uống trà chiều tại nhà của cháu gái bà là Méc-đơ-lân Va-an.
Cảnh sát ban đầu cho rằng bà chết tự nhiên, nhưng sau đó phát hiện bà bị sát hại bằng một chiếc chặn giấy thủy tinh nặng. Nghi vấn đổ dồn vào bốn người cháu được thừa kế tài sản: Méc-đơ-lân, Mét-thiu (Matthew), chú Uy-li-am và thím Ê-mi-ly. Đặc biệt, hiện trường là một "phòng kín" vì các cửa sổ đều đóng và cửa chính khóa từ bên trong, chiếc chặn giấy lại sạch bóng không có dấu vân tay.
2. Cuộc điều tra của luật sư É-uốt (Edward)
Luật sư É-uốt đến nhà Méc-đơ-lân để tìm hiểu sự thật. Tại đây, ông đã gặp và trò chuyện với các thành viên trong gia đình và đặc biệt là người hầu Ma-thơ (Martha).​

• Lời khai của Ma-thơ: Trong bếp, Ma-thơ khẳng định chắc chắn không có người lạ đột nhập vì bà luôn nghe thấy tiếng cầu thang gỗ kêu cót két mỗi khi có người qua lại. Bà bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với bà Li-ly vì đã cứu giúp bà khi bà gặp khó khăn lúc trẻ (lỡ chửa hoang) và khẳng định bà Li-ly là người rất nhân hậu, thường giúp đỡ người nghèo và kẻ thất nghiệp.​
• Chi tiết về "Quý ông lạ mặt" và "Đồng sáu xu mới": Ma-thơ kể rằng bà Li-ly dường như đang đợi một "quý ông" nào đó. Bà cũng nhắc lại việc bà Li-ly phàn nàn về người bán thịt đã thối cho bà một đồng sáu xu mới có hình lá sồi rất xấu mà bà không thích.​
• Kiểm tra chiếc túi nhung đen: É-uốt kiểm tra chiếc túi xách cá nhân của bà Li-ly và tìm thấy nhiều vật dụng: bánh quy gừng, báo về người thất nghiệp, kính đeo mắt... Ông thấy có hai đồng sáu xu nhưng đều là đồng xu cũ, không thấy đồng sáu xu mới nào.​

3. Nút thắt và Bài đồng dao
Khi đang rời đi, sự xuất hiện của một nhà hàng tên là "Hai Tư Chú Sáo Đen" đã khiến É-uốt nhớ lại bài đồng dao cổ:
"Bài hát đồng sáu xu / Lúa mạch đen đầy lu / Sáo đen hai tư chú / Nướng trong bánh ú nù...".
Sự liên tưởng này dẫn ông quay trở lại kiểm tra kỹ hơn về sự biến mất của đồng sáu xu mới trong túi bà Li-ly. Ông nhận ra rằng nếu đồng xu biến mất, nghĩa là kẻ thủ ác đã lấy đi túi tiền và mang theo cả đồng xu đó.
4. Kết thúc vụ án: Sự thật đau lòng
É-uốt quay lại đối chất với Ma-thơ và khẳng định ông đã biết hết sự thật. Trước áp lực của luật sư, Ma-thơ đã suy sụp và thú nhận:​

• Thủ phạm: Là Ben, con trai của bà. Ben là kẻ hư hỏng, từng đi tù và thường xuyên vòi tiền mẹ.​
• Diễn biến: Đêm đó, bà Li-ly vì lòng nhân hậu đã mở cửa cho Ben vào vì hắn trông khốn khổ. Hắn đã dùng chiếc chặn giấy đánh gục bà để cướp tiền.​
• Sự che giấu: Ma-thơ vì tình mẫu tử đã lau sạch dấu vân tay trên hung khí và thêu dệt nên câu chuyện về "quý ông" lạ mặt để bảo vệ con trai mình.​

Vụ án kết thúc với sự hối hận muộn màng của Ma-thơ, cho thấy một bi kịch của lòng tốt bị lợi dụng và sự mù quáng của tình thương​