Nguyên nhân cốt lõi sụt giảm nhanh chóng của tỷ lệ sinh toàn cầu.

[Trang Dimple]

Theo dữ liệu từ Our World In Data, thế giới đang trải qua một trong những thay đổi xã hội cơ bản nhất trong lịch sử nhân loại: sự sụt giảm nhanh chóng của tỷ lệ sinh toàn cầu. Tỷ lệ sinh tổng cộng (TFR) — thước đo số con trung bình của một phụ nữ — đã giảm một nửa chỉ trong vòng 60 năm qua, từ mức 5 con vào năm 1965 xuống còn dưới 2,5 con hiện nay. Dưới đây là những điểm nhấn quan trọng giúp hiểu rõ xu hướng phức tạp này:

Sự đảo ngược của lịch sử
Trong phần lớn lịch sử loài người, phụ nữ thường có trung bình ít nhất 5 con hoặc nhiều hơn. Tại châu Âu trước năm 1790, tỷ lệ này dao động từ 4,5 đến 6,2 con. Tuy nhiên, dữ liệu của Our World In Data cho thấy hiện nay, 80% dân số thế giới đang sống ở các quốc gia có tỷ lệ sinh dưới 3 con. Thậm chí, nhiều quốc gia đã rơi xuống dưới mức thay thế (khoảng 2,1 con).
Những động lực chính dẫn đến sự sụt giảm ba nguyên nhân cốt lõi bao gồm:​

• Sự trao quyền cho phụ nữ: Tiếp cận giáo dục và cơ cơ hội việc làm đã làm thay đổi vai trò của người phụ nữ. Giáo dục nâng cao "chi phí cơ hội" của việc sinh con; phụ nữ càng có học vấn cao, họ càng có xu hướng muốn ít con hơn để theo đuổi sự nghiệp và các mục tiêu cá nhân.​
• Tỷ lệ tử vong ở trẻ em giảm: Đây là một yếu tố then chốt nhưng thường bị bỏ qua. Khi y tế cải thiện và trẻ em có cơ hội sống sót cao hơn, cha mẹ không còn cảm thấy cần phải sinh nhiều con để "dự phòng" (chiến lược hoarding) hoặc "thay thế" cho những đứa trẻ đã mất.​
• Sự thay đổi về giá trị kinh tế của trẻ em: Trong các nền kinh tế nông nghiệp cũ, trẻ em là nguồn lao động quý giá. Khi xã hội hiện đại hóa, việc nuôi dạy trẻ trở nên tốn kém hơn do nhu cầu đầu tư dài hạn vào giáo dục, khiến trẻ em từ một "tài sản kinh tế" trở thành một "gánh nặng tài chính" theo nghĩa đầu tư.​

Tốc độ thay đổi đáng kinh ngạc
Our World In Data nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi sang tỷ lệ sinh thấp đang diễn ra ngày càng nhanh hơn ở các quốc gia đi sau. Trong khi Vương quốc Anh mất 95 năm để giảm tỷ lệ sinh từ 6 xuống dưới 3, thì Iran chỉ mất đúng 10 năm (1986-1996) để đạt được điều tương tự. Tại Việt Nam, tỷ lệ sinh cũng đã giảm mạnh mẽ và hiện đang ở mức thấp so với quá khứ.
Vai trò của chính sách và văn hóa
Dù các yếu tố kinh tế xã hội là nền tảng, nhưng khả năng tiếp cận các biện pháp tránh thai hiện đại đóng vai trò thiết yếu giúp các gia đình đạt được số con mong muốn. Ngoài ra, các chuẩn mực văn hóa cũng thay đổi thông qua truyền thông. Ví dụ, tại Brazil, sự phổ biến của các bộ phim truyền hình (telenovelas) khắc họa những gia đình nhỏ, hiện đại đã góp phần đáng kể vào việc giảm tỷ lệ sinh tại quốc gia này.
Cuối cùng, một điểm thú vị được Our World In Data chỉ ra là khi các quốc gia đạt đến mức độ phát triển cực cao (chỉ số HDI trên 0,85), tỷ lệ sinh có dấu hiệu tăng nhẹ trở lại, điều này có thể giúp giảm bớt các thách thức về già hóa dân số trong tương lai​