Bài thơ Cái cầu đề cập đến bạn nhỏ được cha gửi bức ảnh và kể về cây cầu mà cha vừa bắc xong. Khi xem ảnh chiếc cầu cha gửi, bạn nhỏ có những liên tưởng rất thú vị, đặc biệt là cây cầu nhà bà ngoại. Nhưng cậu yêu nhất vẫn là cây cầu của cha.
Cái cầu (Trích)
Cha gửi cho con chiếc ảnh cái cầu Cha vừa bắc xong qua dòng sông sâu Xe lửa sắp qua, thư cha nói thế Con cho mẹ xem, cho xem hơi lâu.
Những cái cầu ơi, yêu sao yêu ghê! Nhện qua chum nước bắc cầu tơ nhỏ Con sáo sang sông bắc cầu ngọn gió Con kiến sang ngòi bắc cầu lá tre.
Yêu cái cầu tre lối sang bà ngoại Như võng trên sông ru người qua lại Dưới cầu, thuyền chở đá, chở vôi Thuyền buồm đi ngược, thuyền thoi đi xuôi.
Yêu hơn cả cầu ao mẹ thường đãi đỗ Là cái cầu này ảnh chụp xa xa Mẹ bảo: cầu Hàm Rồng sông Mã Con cứ gọi cái cầu của cha. (Phạm Tiến Duật)
Từ ngữ - Chum: đồ vật bằng đất nung loại to, miệng tròn, giữa phình ra, dùng để đựng nước hoặc các loại hạt. - Ngòi: đường nước chảy tự nhiên, thông với sông hoặc đầm, hồ. - Thuyền thoi: thuyền nhỏ và dài, hai đầu nhọn, có hình giống cái thoi dệt vải. - Cầu Hàm Rồng: cầu bắc qua sông Mã ở thành phố Thanh Hoá, tỉnh Thanh Hoá.
* Trả lời câu hỏi Câu hỏi 1 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Bạn nhỏ được cha kể những gì về cây cầu vừa bắc xong?
Trả lời:
Bạn nhỏ được cha kể về cây cầu vừa bắc xong: Cha vừa bắc xong qua dòng sông sâu, xe lửa sắp qua.
Câu 2 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Khi xem ảnh chiếc cầu cha gửi, bạn nhỏ có những liên tưởng gì thú vị?
Trả lời:
Khi xem ảnh chiếc cầu cha gửi, bạn nhỏ có những liên tưởng gì thú vị:
- Nhện qua chum nước bắc cầu tơ nhỏ
- Con sáo sang sông bắc cầu ngọn gió
- Con kiến sang ngòi bắc cầu lá tre.
- Cái cầu tre lối sang bà ngoại
- Cầu ao mẹ thường đãi đỗ
Câu 3 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Qua hình ảnh cái cầu tre sang nhà bà ngoại, em có cảm nhận gì về quê hương của bạn nhỏ?
Trả lời:
Qua hình ảnh cái cầu tre sang nhà bà ngoại, em cảm nhận quê hương của bạn nhỏ là vùng sông nước và có thuyền buồm tấp nập qua lại.
Câu 4 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Bạn nhỏ yêu nhất cây cầu nào? Vì sao?
Trả lời:
Bạn nhỏ yêu nhất là cây cầu trong bức ảnh của cha, là "cái cầu của cha”. Vì đối với bạn nhỏ thì đó là cây cầu của cha, do chính cha bắc cho xe lửa chạy qua sông sâu. Điều đó khiến cây cầu vốn xa lạ trở nên gần gũi và thân thương.
Câu 5 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Nêu nhận xét của em về bạn nhỏ trong bài thơ.
Trả lời:
Bạn nhỏ trong bài thơ là người rất yêu thương cha mẹ, trân quý những điều cha làm ra. Vì thế cậu yêu cái cầu cha vừa bắc qua sông sâu nhất và thân mật gọi là cái cầu của cha. Ngoài ra cậu còn là người rất giàu trí tưởng tượng. Nhìn chiếc cầu của cha, cậu liên tưởng được biết bao nhiêu cái cầu thú vị.
* Học thuộc lòng 2 khổ thơ đầu.
* Luyện tập theo văn bản đọc
Câu 1 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Tìm những hình ảnh so sánh trong bài thơ. Theo em, cách so sánh đó có gì thú vị?
Trả lời:
- Những hình ảnh so sánh trong bài thơ:
Yêu cái cầu treo lối sang bà ngoại
Như võng trên sông ru người qua lại
=> Điều thú vị: Cách so sánh này làm nổi bật sự chông chênh của câu cầu, khiến câu cầu treo lối sang bà ngoại trở nên sinh động, gần gũi. Ngoài ra còn giúp câu văn trở nên bay bổng.
Câu 2 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Bài thơ có những sự vật nào được nhân hoá? Chúng được nhân hoá bằng cách nào?
Trả lời:
Bài thơ có con sáo và con kiến, con nhện được nhân hóa.
Chúng được nhân hóa bằng cách tả chúng giống như con người biết bắc cầu.
Câu 3 trang 103 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Em thích hình ảnh so sánh hay nhân hoá nào trong bài thơ? Vì sao?
Trả lời:
Em thích câu "Nhện qua chum nước bắc cầu tơ nhỏ". Vì đó là câu thơ có hình ảnh rất sáng tạo, đầy ngộ nghĩnh của tác giả khiến con nhện cũng như con người, biết làm việc, biết bắc cầu. Qua đó giúp câu thơ trở nên sinh động, gần gũi.
Lập dàn ý cho bài văn miêu tả cây cối trang 104, 105
Đề 1:Viết bài văn miêu tả một cây ăn quả mà em yêu thích
Đề 2:Viết bài văn miêu tả một cây ở sân trường đã gắn bó với em và bạn bè
Đề 3:Viết bài văn miêu tả một cây mà em biết qua phim ảnh, sách báo
Câu 1 trang 104 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Chuẩn bị.
- Lựa chọn cây để miêu tả.
- Lựa chọn trình tự miêu tả cây (tả từng bộ phận của cây hay tả đặc điểm của cây theo từng thời kì phát triển).
- Quan sát hoặc nhớ lại kết quả đã quan sát.
Trả lời:
- Lựa chọn cây để miêu tả: cây phượng
- Lựa chọn trình tự miêu tả cây: tả từng bộ phận của cây.
- Quan sát hoặc nhớ lại kết quả đã quan sát.
+ Cây phượng cao lắm, cao hơn cả tầng ba của tòa nhà em học.
+ Thân cây to lớn đến phải hai bạn học sinh ôm vẫn chưa xuể.
+ Lớp vỏ trên thân cây sần sùi, hằn từng khe, rãnh như là mặt ruộng vào mùa hạn.
+ Bộ rễ của cây thì chắc hẳn rất to và dài. Vì chỉ với một phần nhô trên mặt đất đã to hơn cả bắp tay rồi.
+ Cành chính của cây phượng thì chỉ gồm bốn cành. Nhưng từ đó, tỏa ra nhiều cành phụ lắm. Chúng đan vào nhau tạo thành một chiếc ô khổng lồ che bóng mát cho chúng em vui chơi.
+ Những cánh hoa mỏng manh như cánh gián, đỏ tươi hơn cả mặt trời trở thành tín hiệu báo cho chúng em sắp kết thúc năm học.
Câu 2 trang 104 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Lập dàn ý.
Gợi ý:
Trả lời:
- Mở bài: Hè về, nắng trong vắt như mật ong, gió thoảng từng cơn oi nồng. Bọn học trò chúng em bận bịu với những bài ôn thi, những dòng lưu bút viết vội. Một hương vị mùa hè lan tỏa khắp trường. Mọi người vội nhìn ra sân: hoa phượng nở đỏ sân trường rồi. Nhìn cây phượng vĩ trồng giữa sân trường em, chúng em biết mùa hè đã thật sự đến.
- Thân bài:
+ Cây phượng cao lắm, cao hơn cả tầng ba của tòa nhà em học.
+ Thân cây to lớn đến phải hai bạn học sinh ôm vẫn chưa xuể.
+ Lớp vỏ trên thân cây sần sùi, hằn từng khe, rãnh như là mặt ruộng vào mùa hạn.
+ Bộ rễ của cây thì chắc hẳn rất to và dài. Vì chỉ với một phần nhô trên mặt đất đã to hơn cả bắp tay rồi.
+ Cành chính của cây phượng thì chỉ gồm bốn cành. Nhưng từ đó, tỏa ra nhiều cành phụ lắm. Chúng đan vào nhau tạo thành một chiếc ô khổng lồ che bóng mát cho chúng em vui chơi.
+ Những cánh hoa mỏng manh như cánh gián, đỏ tươi hơn cả mặt trời trở thành tín hiệu báo cho chúng em sắp kết thúc năm học.
- Kết bài: Cây phượng già đã chứng kiến bao niềm vui nỗi buồn của chúng em. Mỗi lần phượng nở hoa, lòng em lại rộn ràng lên những cảm xúc khó tả. Đó là lúc em khi sắp phải xa mái trường, xa cây phượng. Mai đây lớn khôn, em luôn nghĩ về ngôi trường tiểu học, nhớ tới cây phượng già thân quen này.
Câu 3 trang 105 sgk Tiếng Việt lớp 4 Tập 2: Góp ý và chỉnh sửa dàn ý.
- Về bố cục (mở bài, thân bài, kết bài).
- Về trình tự miêu tả.
- Về việc lựa chọn những đặc điểm của cây để miêu tả.
