Phong cách ngoại giao của Donald Trump tác động gì tới Á Châu?

[Trang Dimple]

Phong cách ngoại giao của Donald Trump đối với Á Châu được các nguồn tin mô tả là một sự đoạn tuyệt mạnh mẽ với các quy tắc truyền thống, chuyển sang cách tiếp cận giao dịch (transactional), khó đoán (unpredictable) và ưu tiên "Nước Mỹ trên hết" (America First).

Dưới đây là những tác động chính của phong cách này đối với khu vực Á Châu:
1. Thay đổi bản chất của các liên minh chiến lược
Trump thay đổi cách nhìn nhận về các liên minh từ các cam kết dựa trên giá trị chung sang các phương trình chi phí - lợi ích trực tiếp.

• Áp lực tài chính: Ông thường xuyên gọi các đồng minh như Nhật Bản và Hàn Quốc là những "kẻ ăn bám" (freeloaders) và yêu cầu họ phải chi trả nhiều hơn cho sự hiện diện quân sự của Mỹ.
• Sự hoài nghi về cam kết: Phong cách này khiến các đồng minh lo ngại về sự tin cậy của Mỹ, coi các liên minh như những thỏa thuận tạm thời có thể bị hủy bỏ tùy theo hoàn cảnh. Thậm chí, ông từng đặt câu hỏi tại sao Mỹ phải bảo vệ Đài Loan khi hòn đảo này ở quá xa và đã "lấy đi" ngành công nghiệp chip của Mỹ.

2. Sự khó đoán và tính thiếu nhất quán
Khác với các tiền nhiệm thường đưa ra các "học thuyết" để tạo sự ổn định, Trump tin rằng sự khó đoán là một công cụ chiến lược để giành lợi thế trong đàm phán.

• Tác động tiêu cực: Sự thiếu nhất quán giữa các phát ngôn của tổng thống và hành động của các cơ quan chính phủ (như Bộ Ngoại giao hay Lầu Năm Góc) đã gây ra sự bối rối trong khu vực. Ví dụ, trong khi các quan chức Mỹ nỗ lực trấn an đồng minh, những dòng tweet của Trump có thể ngay lập tức làm suy yếu uy tín của các thỏa thuận đó.
• Mô hình "Con vịt lộn ngược": Một số chuyên gia mô tả chính quyền Trump như một "con vịt lộn ngược": bên trên mặt nước (phát ngôn của tổng thống) là sự ồn ào và hỗn loạn, nhưng bên dưới mặt nước, các chuyên gia vẫn nỗ lực thực thi các chính sách truyền thống.

3. Đối đầu trực diện với Trung Quốc
Trump đã thay đổi căn bản chính sách của Mỹ đối với Trung Quốc, chuyển từ can dự sang cạnh tranh chiến lược toàn diện.

• Chiến tranh thương mại: Ông rút khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và phát động cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh nhằm giảm thâm hụt và bảo vệ ngành sản xuất của Mỹ.
• Cạnh tranh quyền lực: Dưới thời Trump, Mỹ chính thức dán nhãn Trung Quốc là "đối thủ chiến lược" muốn thay thế vị thế của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, phong cách cá nhân của ông cũng cho thấy sự ngưỡng mộ đối với các nhà lãnh đạo mạnh mẽ như Tập Cận Bình, điều này đôi khi tạo ra những tín hiệu trái chiều về quyết tâm bảo vệ các chuẩn mực dân chủ.

4. Cách tiếp cận với Triều Tiên
Phong cách ngoại giao của Trump thể hiện rõ nhất qua vấn đề Triều Tiên, chuyển từ những lời đe dọa "lửa và thịnh nộ" (fire and fury) sang các cuộc gặp thượng đỉnh trực tiếp chưa từng có với Kim Jong-un. Dù các cuộc gặp này mang tính biểu tượng cao, chúng vẫn dựa trên các phương pháp truyền thống như gây áp lực tối đa thông qua cấm vận và phối hợp với Bắc Kinh.
5. Phản ứng của khu vực và tác động lâu dài

• Thái độ thực dụng của Á Châu: Các quốc gia Á Châu có xu hướng nhìn nhận quyền lực của Mỹ dưới góc độ vật chất và thực tế hơn là các giá trị đạo đức hay lý tưởng. Do đó, dù bất an, nhiều chính phủ trong khu vực vẫn cố gắng duy trì quan hệ công việc và tập trung vào việc tự cường.
• Thúc đẩy sự tự lực: Sự khó đoán của Trump đã thúc đẩy các đồng minh như Australia phải nỗ lực trở nên tự lực và độc lập hơn trong chính sách đối ngoại và quốc phòng.
• Lợi thế cho Trung Quốc: Việc Mỹ rút khỏi các thể chế đa phương và các thỏa thuận thương mại dưới thời Trump đã tạo khoảng trống cho Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng kinh tế và trở thành thực thể định hình các quy tắc khu vực.

Tóm lại, phong cách ngoại giao của Donald Trump đã làm xói mòn trật tự dựa trên luật lệ do Mỹ dẫn dắt tại Á Châu, thay thế bằng một môi trường cạnh tranh quyền lực gay gắt, buộc các quốc gia trong khu vực phải tái đánh giá sự phụ thuộc vào sự bảo trợ của Mỹ

 

[Trang Dimple]

Trump coi Đài Loan là tài sản hay gánh nặng?

Quan điểm của Donald Trump đối với Đài Loan mang tính chất giao dịch (transactional) và thực dụng hơn là một cam kết chiến lược truyền thống. Ông dường như nhìn nhận Đài Loan qua lăng kính kinh tế và chi phí - lợi ích, hơn là một tài sản địa chính trị cần được bảo vệ bằng mọi giá. Dưới đây là các chi tiết cụ thể về cách Trump nhìn nhận Đài Loan:

• Sự hoài nghi về kinh tế: Trump từng bày tỏ sự không hài lòng khi cho rằng Đài Loan đã "lấy đi" ngành kinh doanh chip của Mỹ. Ông đặt câu hỏi về sự khôn ngoan của Hoa Kỳ trong mối quan hệ này khi nói: "Ý tôi là, chúng ta ngu ngốc đến mức nào?".
• Mô hình "Hợp đồng bảo hiểm": Thay vì xem việc bảo vệ Đài Loan là một nghĩa vụ đồng minh dựa trên giá trị, Trump coi đó như một dịch vụ thương mại. Ông nhận định Đài Loan "vô cùng giàu có" và cho rằng họ nên trả tiền cho Mỹ để được bảo vệ, ví von mối quan hệ này như một "hợp đồng bảo hiểm".
• Thách thức về địa lý và quân sự: Trump nhìn nhận việc bảo vệ Đài Loan là một gánh nặng về mặt thực tế do khoảng cách địa lý. Ông lưu ý rằng: "Đài Loan cách xa 9.500 dặm. Nó chỉ cách Trung Quốc 68 dặm". Điều này cho thấy ông thiếu niềm tin vào tính khả thi của việc can thiệp quân sự trực tiếp.
• Ưu tiên đòn bẩy kinh tế hơn quân sự: Khác với những người tiền nhiệm, Trump không khẳng định chắc chắn sẽ bảo vệ Đài Loan bằng quân sự. Thay vào đó, ông tin rằng có thể răn đe Trung Quốc thông qua áp lực kinh tế cực đoan, chẳng hạn như đe dọa áp thuế từ 150% đến 200% nếu Bắc Kinh có động thái với hòn đảo này.

Tóm lại, trong mắt Trump, Đài Loan giống như một đối tác kinh tế giàu có nhưng cạnh tranh, người cần phải đóng góp tài chính sòng phẳng hơn cho an ninh của chính mình thay vì là một tài sản chiến lược mà Mỹ phải gánh vác vô điều kiện.
​