Làm sao để trẻ tự nguyện tham gia xây dựng quy tắc?

[Trang Dimple]

Để trẻ (đặc biệt là thanh thiếu niên) tự nguyện tham gia xây dựng và tuân thủ các quy tắc, cha mẹ nên áp dụng phương pháp hỗ trợ sự tự chủ (autonomy-supportive). Khi trẻ cảm thấy mình được đối xử như những cá nhân có năng lực và ý kiến của mình được tôn trọng, trẻ sẽ có xu hướng hợp tác hơn,. Dưới đây là các bước cụ thể dựa trên nghiên cứu khoa học để thực hiện điều này:
1. Chủ động mời trẻ thảo luận về các giới hạn
Thay vì áp đặt quy tắc từ một phía, hãy hỏi ý kiến của trẻ về những gì chúng coi là giới hạn hợp lý cho một tình huống cụ thể. Các nghiên cứu cho thấy đôi khi trẻ có thể đưa ra những quy tắc thậm chí còn nghiêm khắc hơn cả những gì cha mẹ mong đợi. Việc được tham gia vào quá trình này giúp trẻ cảm thấy mình có tiếng nói và trách nhiệm đối với quy tắc đó.
2. Giải thích lý do đằng sau các quy tắc
Cấu trúc (structure) hiệu quả không chỉ là đặt ra giới hạn mà còn là sự nhất quán và công bằng. Hãy giải thích rõ ràng lý do tại sao quy tắc đó lại cần thiết bất cứ khi nào có thể. Khi trẻ hiểu được mục đích của quy tắc (ví dụ: để đảm bảo giấc ngủ, sự an toàn hoặc sức khỏe), chúng sẽ dễ dàng chấp nhận và tự nguyện tuân theo hơn là khi chỉ nhận được một mệnh lệnh áp đặt,.
3. Phân biệt giữa các loại quy tắc
Cha mẹ nên tự phân loại các quy tắc để biết khi nào cần cứng rắn và khi nào có thể linh hoạt:

• Cái "Không" tuyệt đối: Dành cho những vấn đề liên quan đến an toàn hoặc giá trị cốt lõi (ví dụ: không đánh người, không dùng bếp khi không có người lớn).
• Cái "Không" dựa trên sở thích: Đây là những điều bạn muốn nhưng có thể thương lượng (ví dụ: thời điểm làm bài tập hoặc loại trò chơi điện tử). Việc tập trung vào các quy tắc "tuyệt đối" và buông bỏ những thứ ít quan trọng hơn sẽ giúp giảm bớt căng thẳng và khiến trẻ cảm thấy mình có không gian để tự chủ.

4. Áp dụng phương châm "Cứng rắn nhưng linh hoạt"
Khi trẻ lớn lên, các quy tắc cần được điều chỉnh để cho phép trẻ có nhiều tự do và đặc quyền hơn. Hãy duy trì sự nhất quán và dự đoán được trong các giới hạn, nhưng cũng sẵn sàng lắng nghe và thay đổi khi hoàn cảnh thay đổi hoặc khi trẻ chứng minh được sự trưởng thành của mình,.
5. Xây dựng dựa trên nền tảng Sự ấm áp và Cấu trúc
Việc trẻ tham gia xây dựng quy tắc sẽ hiệu quả nhất trong môi trường nuôi dạy con có uy tín (authoritative parenting), kết hợp giữa:

• Sự ấm áp (Warmth): Thể hiện tình yêu thương, sự ủng hộ và lắng nghe trẻ,.
• Cấu trúc (Structure): Đặt ra các kỳ vọng cao, nhất quán và có các hệ thống hậu quả hợp lý cho hành vi của trẻ.

Khi trẻ cảm thấy được yêu thương và tin tưởng (Sự ấm áp), trẻ sẽ tin vào những ranh giới mà cha mẹ đặt ra (Cấu trúc), từ đó thúc đẩy sự tự nguyện tham gia vào việc duy trì các giá trị chung của gia đình