Vua chích chòe- ngữ văn 6

[Trang Dimple]

“Vua chích chòe” là câu chuyện cổ Gờ-rim khuyên con người không nên kiêu ngạo, ngông cuồng thích nhạo báng người khác. Đồng thời thể hiện sự bao dung, tình yêu thương của nhân dân với những người biết quay đầu, hoàn lương.

Tác giả, tác phẩm Vua chích chòe​

I. Tác giả​

- Anh em nhà Grimm, Jacob và Wilhelm.

II. Tìm hiểu sơ lược về tác phẩm​

1. Thể loại: Truyện cổ tích nước ngoài.

2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

Trích Truyện cổ Gờ-rim, theo Lương Văn Hồng dịch, NXB Văn học, Hà Nội, 2018.

3. Phương thức biểu đạt: Tự sự

4. Người kể chuyện: Ngôi thứ ba

5. Tóm tắt:

Ngày xưa, có một nàng công chúa tính tình kiêu ngạo và không một anh chàng nào vừa mắt. Nhà vua quá tức giận thề sẽ gả công chúa cho người ăn mình đầu tiên đi qua hoàng cung. Vài hôm sau, cô công chúa được gả cho một người hát rong và bị đuổi ra khỏi cung. Từ đó, cuộc sống nghèo khó của cô công chúa bắt đầu. Đan sót, dệt vài cô đều không làm được thế là hai vợ chồng buôn nồi và bát đĩa. Đang làm ăn tốt thì có một chàng hiệp sĩ phi ngựa từ xa khiến đồng hàng vỡ. Thế là chồng xin cho cô vào làm phụ bếp trong hoàng cung. Trong lúc nhìn lén hôn lễ của nhà vua thì bị kéo ra ngoài, cô phát hiện ra chồng mình là vua chích chòe, người đã sửa đổi tính nết của mình.

6. Bố cục:

Gồm 3 phần:

- Phần 1. Từ đầu đến “khiến cho từ đó trở đi ông vua tốt bụng ấy có tên là Vua chích chòe”: Sự kiêu ngạo của công chúa.

- Phần 2. Tiếp theo đến “nhưng nàng sợ hãi giật tay lại”: Cuộc sống của công chúa sau khi lấy người hát rong.

- Phần 3. Còn lại: Nàng công chúa nhận ra sai lầm, biết được sự thật và sống hạnh phúc cùng Vua chích chòe.

7. Giá trị nội dung:

Vua chích chòe khuyên con người không nên kiêu ngạo, ngông cuồng thích nhạo báng người khác. Đồng thời thể hiện sự bao dung, tình yêu thương của nhân dân với những người biết quay đầu, hoàn lương.

8. Giá trị nghệ thuật:

Truyện cổ tích cùng những chi tiết hoang đường, kì ảo và biện pháp điệp cấu trúc.

III. Tìm hiểu chi tiết về tác phẩm​

1. Công chúa kiêu ngạo, chế giễu mọi người

- Thân phận: Công chúa, con gái duy nhất của một nhà vua. → Cao quý, được cưng chiều.

- Hình dáng: Xinh đẹp tuyệt trần.

- Tính cách: Kiêu ngạo và ngông cuồng, không ai vừa mắt nàng. Không những từ chối hết người này đến người khác còn chế giễu, nhạo báng họ.

- Cuộc tuyển chọn phò mã:

+ Hoàn cảnh: Vua mời các chàng trai ở khắp các nước xa gần tới thết tiệc linh đình để chọn phò mã. Khách đứng thành hàng theo ngôi thứ.

+ Ai cũng bị công chúa giễu cợt:

Người thì nàng cho là mập quá, nàng đặt tên là Thùng tô-nô.

Người thì mảnh khảnh quá, nàng chê mảnh khảnh thế thì gió sẽ thổi bay.

Người thì lùn, nàng lại chê lùn mà mập nữa thì vụng về lắm.

Người thì mặt mày xanh xao, bị nàng đặt tên Nhợt nhạt như chết đuối.

Người thứ năm mặt đỏ như gấc, nàng gọi là Xung đồng đỏ.

Người thứ sáu dáng hơi cong cong, nên nàng gọi là Cây non sấy lò cong cớn.

Người có cằm hơi cong như mỏ chích chòe, nàng nói chẳng khác gì chim chích chòe có mỏ nên đặt tên là Vua chích chòe.

→ Nhà vua quá tức giận trước cách hành xử của công chúa nên tuyên bố: sẽ gả công chúa cho người ăn mày đầu tiên đi qua hoàng cung.

2. Công chúa trải qua thử thách

- Hoàn cảnh:

+ Lời ban truyền của nhà vua. → Hành động dứt khoát, muốn trừng trị con gái.

+ Vua chích chòe - người đã bị công chúa chế giễu có chiếc cằm hơi nhô ra như mỏ con chim chích chòe nhưng yêu nàng đã đóng giả thành người hát rong.

- Những thử thách mà công chúa phải trải qua:

+ Ban đầu:

Công chúa luôn thể hiện sự tiếc nuối khi biết được khu rừng, thảo nguyên, thành phố mĩ lệ,... khi biết nó là của vua chích chòe. → Nghệ thuật: Điệp cấu trúc.

Công chúa không thể chấp nhận sự thật: "Người hầu của anh đâu?".

Công chúa không biết làm gì cả: không biết nhóm bếp, không biết đan sọt, không biết dệt sợi, bán sành sứ lại bán đầu chợ.

→ Thiếu kĩ năng sinh sống, được cưng chiều từ nhỏ đã quen.

+ Sau đó, người hát rong đã yêu cầu công chúa làm những việc:

Dậy sớm nhóm bếp, nấu ăn, làm việc nhà.

Đan sọt, dệt vải (nhưng người hát rong lại nghĩ những ngón tay mềm mại của công chúa sẽ bị chảy máu).

Buôn bán nồi và bát đĩa (công chúa bày một đống hàng sành sứ ngồi ngay đầu chợ nên đã bị anh chàng phi ngựa lao thẳng vào, vỡ ra hàng nghìn mảnh vụn).

Làm chị phụ bếp.

→ Mục đích những yêu cầu này: Trừng phạt tính kiêu căng, ngông cuồng, uốn nắn tín kiêu ngạo của công chúa, để công chúa nhận ra những điều sai trái của mình và biết sửa sai. Đồng thời vẫn thể hiện tình yêu của Vua chích chòe với công chúa.

→ Công chúa đã có những thay đổi tích cực về thái độ.

3. Kết thúc có hậu cho công chúa

- Khi nhận ra nhà vua chích chòe:

+ Từ chối, cố sức gạt ra.

+ Cảm thấy từ chối khi bị mọi người chế nhạo.

→ Hiểu được cảm xúc của người từng bị mình chế giễu. Chung thủy, cảm thấy không xứng đáng.

- Khi được vua chích chòe giải thích: Bật khóc nức nở "Em đã làm những điều sai trái, thật không xứng đáng là vợ của anh.".

→ Nhận lỗi, cảm thấy mình không xứng đáng.

→ Sau khi đã nhận ra được sự kiêu ngạo của mình, công chúa đã được hưởng hạnh phúc: Kết hôn cùng Vua chích chòe.

 

[Trang Dimple]

Câu 1 trang 36 Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức: Trong bữa tiệc kén chọn phò mã, công chúa đã giễu cợt mọi người ra sao? Điều đó thể hiện đặc điểm gì của nhân vật?

Trả lời:

- Trong bữa tiệc kén chọn phò mã, công chúa đã giễu cợt tất cả mọi người đến đó:

• Người thì nàng cho là quá mập, đặt tên là thùng tô-nô
• Người thì quá mảnh khảnh, nàng nói "mảnh khảnh thế thì gió thổi bay"
• Người thì lại lùn, nàng chê "lùn lại mập thì vụng về lắm"
• Người mặt mày xanh xao, bị đặt tên là nhợt nhạt như chết đuối
• Người mặt đỏ như gấc, nàng gọi Xung đồng đỏ
• Người có dáng hơi công, nàng chê là Cây non sấy lò cong cớn
• Người có cằm hơi cong, nàng nói giỡn anh ra có cái cằm chẳng khác gì chim chích chòe có mỏ

- Điều đó thể hiện công chúa là nhân vật có tính cách kiêu căng, kiêu ngạo, ngông cuồng, thích chê bai, trêu ghẹo và xem thường người khác

Câu 2 trang 36 Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức: Nhà vua đã dùng hình phạt nào cho công chúa? Hình phạt này đã dẫn đến sự thay đổi gì trong cuộc đời công chúa.

Trả lời:

• Hình phạt nhà vua dành cho công chúa là gả cô cho một người hát rong nghèo khổ
• Hình phạt này rất nặng nề với công chúa, vì sau khi kết hôn, cô phải theo chồng rời khỏi hoàng cung. Tức là từ lúc đó, cô không còn là công chúa nữa, mà trở thành một người dân thường, không còn được sống sung sướng trong nhung lụa nữa mà phải sống khổ cực, vất vả vì là vợ của người hát rong.

Câu 3 trang 36 Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức: Ai đã đóng giả thành người hát rong? Người hát rong này đã yêu cầu công chúa làm những việc gì và mục đích của những yêu cầu đó?

Trả lời:

- Vua chích chòe đã đóng giả thành người hát rong

- Người hát rong yêu cầu công chúa làm các việc sau:

• Chẻ lạt đan sọt từ cây tre nứa
• Quay sợi để dệt vải
• Ngồi ở chợ và buôn nồi, bát đĩa
• Làm người phụ bếp ở cung vua

- Mục đích của những yêu cầu đó là: dạy cho công chúa những bài học để cô hiểu được cái sai của bản thân mình và từ bỏ thói kiêu căng, ngạo mạn

Câu 4 trang 36 Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức: Trong nhiều chuyện kể, chủ đề chính của truyện chính là bài học cuộc sống mà nhân vật nhận ra từ câu chuyện của cuộc đời mình. Theo em chủ đề của truyện này là gì?

Trả lời:

Chủ đề của câu chuyện là: Cần phải biết tôn trọng, sống hòa nhã, thân thiện với mọi người. Bởi vì mỗi người đều có giá trị nhất định và bình đẳng như nhau. Người có địa vị cao nhưng kiêu căng, ngông cuồng, coi thường người khác, thì sẽ có một ngày phải rơi vào hoàn cảnh xấu, trở thành người mà mình từng coi thường (có vị trí thấp hèn, khổ cực, bị chê bai, nhạo báng)

Câu 5 trang 36 Ngữ văn 6 tập 1 Kết nối tri thức: Kết thúc truyện, người kể chuyện nói:"Tôi tin rằng, tôi và các bạn đều có mặt trong buổi lễ cưới". Theo em, điều này có hợp lý không? Vì sao?

Trả lời:

Cách 1:

• Theo em, điều này là hợp lí.
• Bởi vì tình huống đặt ra trong câu chuyện là trí tưởng tượng của tác giả, nhưng nó được tái hiện lại từ những hiện tượng có thực trong đời sống. Chúng ta có thể gặp gỡ ở bất kì nơi đâu một đám cưới hạnh phúc, một cô gái có tính cách kiêu căng đã được rèn giũa lại. Chính vì thế, chúng ta có thể đã được chứng kiến sự kiến đó ở một nơi nào khác.
• Đồng thời, ta có thể hiểu rằng, độc giả đã theo dõi xuyên suốt câu chuyện, đồng hành cùng nàng công chúa ương ngạnh qua các bài học để chứng kiến sự trưởng thành và thay đổi của cô. Ai cũng cảm thấy mừng vui vì cô công chúa đã hiểu được cái sai của bản thân và thay đổi.

Cách 2:

• Theo em, điều này là hợp lí.
• Bởi cách kết thúc đó đó ám chỉ cho người đọc truyện rằng đây là một lời bông đùa, hoàn toàn không có thật. Từ đó gián tiếp nói rằng câu chuyện vừa kể chỉ là sản phẩm hư cấu, sáng tạo của tác giả