Từ Bạch Đằng Đến Điện Biên Phủ: Hành Trình Giữ Nước Của Người Việt

[Trang Dimple]

Lịch sử dân tộc Việt Nam không chỉ là hành trình dựng nước mà còn là quá trình kiên cường bảo vệ Tổ quốc trước nhiều thế lực xâm lược. Trong suốt hàng nghìn năm, từ thời các triều đại phong kiến đến thời kì hiện đại, nhân dân Việt Nam đã nhiều lần đứng lên chiến đấu để giữ vững nền độc lập dân tộc.Những chiến thắng vang dội như Trận Bạch Đằng năm 938 hay Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 đã trở thành biểu tượng cho tinh thần yêu nước, ý chí quật cường và truyền thống bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam.

Lịch sử 11 Bài 7 (Kết nối tri thức): Khái quát về chiến tranh bảo vệ tổ quốc trong lịch sử Việt Nam​

1. Vị trí địa chiến lược của Việt Nam và vai trò, ý nghĩa của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam
a) Vị trí địa lí chiến lược của Việt Nam
- Việt Nam thuộc khu vực Đông Nam Á - khu vực nằm trên trục đường giao thông quan trọng kết nối châu Á và châu Đại Dương, Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương.​

​

- Việt Nam cũng là cầu nối giữa Trung Quốc với khu vực Đông Nam Á; giữa Đông Nam Á lục địa với Đông Nam Á hải đảo,…
- Việt Nam có nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, dân cư đông đúc,…
=> Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có vị trí địa chiến lược quan trọng. Vì vậy, trong suốt tiến trình lịch sử, Việt Nam luôn phải đối phó với nhiều thế lực ngoại xâm và tiến hành nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.​

​

Lược đồ khu vực Đông Nam Á ngày nay
b) Vai trò, ý nghĩa của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam
- Vai trò: Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc có vai trò quan trọng đối với sự sinh tồn và phát triển của dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của những cuộc kháng chiến góp phần bảo vệ vững chắc nền độc lập, giữ gìn bản sắc văn hóa và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình xây dựng đất nước.
- Ý nghĩa: Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc có ý nghĩa lớn trong việc hình thành và vâng cao lòng tự hào, ý thức tự cường và tô đậm những truyền thống tốt đẹp của dân tộc, đồng thời để lại nhiều bài học kinh nghiệm sâu sắc.
2. Một số cuộc kháng chiến thắng lợi tiêu biểu
a) Khái quát về một số cuộc kháng chiến thắng lợi​

​

- Cho đến trước cách mạng tháng Tám năm 1945, dân tộc Việt Nam đã tiến hành nhiều cuộc kháng chiến chống ngoại xâm giành thắng lợi.
- Một số cuộc kháng chiến tiêu biểu, như:​

STT​	Tên cuộc kháng chiến​	Thời gian​	Người chỉ huy​	Trận quyết chiến​
1​	Kháng chiến chống quân Nam Hán​	938​	Ngô Quyền​	Bạch Đằng (Quảng Ninh, Hải Phòng)​
2​	Kháng chiến chống quân Tống​	981​	Lê Hoàn​	Bạch Đằng (Quảng Ninh, Hải Phòng)​
3​	Kháng chiến chống quân Tống​	1075-1077​	Lý Thường Kiệt​	Phòng tuyến Như Nguyệt (Bắc Ninh)​
4​	Kháng chiến chống quân Mông Cổ​	1258​	Trần Thái Tông; Trần Thủ Độ​	Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc); Đông Bộ Đầu (Hà Nội).​
5​	Kháng chiến chống quân Nguyên​	1285​	Trần Thánh Tông; Trần Quốc Tuấn​	Tây Kết, Hàm Tử (Hưng Yên); Chương Dương, Thăng Long (Hà Nội).​
6​	Kháng chiến chống quân Nguyên​	1287-1288​	Trần Nhân Tông; Trần Quốc Tuấn​	Vân Đồn - Cửa Lục, Bạch Đằng (Quảng Ninh).​
7​	Kháng chiến chống quân Xiêm​	1785​	Nguyễn Huệ​	Rạch Gầm - Xoài Mút (Tiền Giang).​
8​	Kháng chiến chống quân Thanh​	1789​	Quang Trung (Nguyễn Huệ)​	Ngọc Hồi - Đống Đa (Hà Nội).​

b) Nguyên nhân thắng lợi
- Nguyên nhân chủ quan
+ Trước hết, đây đều là các cuộc chiến tranh chính nghĩa nhằm bảo vệ độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam.
+ Thứ hai, nhân dân Việt Nam có lòng yêu nước nồng nàn. Tất cả các tầng lớp nhân dân, các dân tộc đều tham gia kháng chiến, tạo thành khối đoàn kết toàn dân vững chắc.
+ Thứ ba, kế sách đánh giặc đúng đắn, linh hoạt, nghệ thuật quân sự độc đáo, sáng tạo cũng là nguyên nhân quan trọng đưa đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến. Ví dụ: kế sách “tiên phát chế nhân” trong cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý (1075 - 1077); kế sách “thanh dã” trong 3 lần kháng chiến chống Mông - Nguyên (thế kỉ XIII),…
+ Thứ tư, lãnh đạo chỉ huy các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đều là các tướng lĩnh tài năng, mưu lược như Ngô Quyền, Lê Hoàn, Lý Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Nguyễn Huệ - Quang Trung....
- Nguyên nhân khách quan:
+ Các cuộc chiến tranh xâm lược của ngoại bang là chiến tranh phi nghĩa.
+ Trong quá trình xâm lược, quân giặc còn gặp một số khó khăn như: đường hành quân xa, thiếu lương thực, không quen địa hình và điều kiện tự nhiên nhiên của Đại Việt,…
3. Một số cuộc kháng chiến không thành công
a) Khái quát về một số cuộc kháng chiến không thành công
- Trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam có một số lần kháng chiến không thành công như:
+ Kháng chiến chống quân Triệu của An Dương Vương (179 TCN)
+ Kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ (1406 - 1407)
+ Kháng chiến chống thực dân Pháp của triều Nguyễn (1858 - 1884)
* Kháng chiến chống quân Triệu của An Dương Vương (179 TCN):
- Sau nhiều lần tấn công Âu Lạc nhưng đều thất bại, Triệu Đà vờ giảng hoà với An Dương Vương, rồi lập mưu cho con trai là Trọng Thuỷ cầu hôn Công chúa Mỵ Châu và ở rể tại thành Cổ Loa để tìm hiểu vũ khí quân sự của Âu Lạc.
- Năm 179 TCN, Triệu Đà đem quân tấn công Âu Lạc. Cuộc kháng chiến chống Triệu của An Dương Vương nhanh chóng thất bại.​

​

Trọng Thủy kết hôn với công chúa Mỵ Châu (tranh minh họa)
* Kháng chiến chống quân Minh của nhà Hồ (1406 - 1407):
- Cuối năm 1406, nhà Minh huy động một lực lượng quân đội lớn do Trương Phụ và Mộc Thạnh chỉ huy sang xâm lược Đại Ngu.
- Cuối tháng 1/1407, quân Minh chiếm được thành Đa Bang và Đông Đô (Hà Nội). Nhà Hồ phải rút quân về cố thủ ở thành Tây Đô (Thanh Hoá).
- Đến tháng 6/1407, cuộc kháng chiến của nhà Hồ bị thất bại.
* Kháng chiến chống thực dân Pháp của triều Nguyễn (1858 - 1884):
- Năm 1858, liên quân Pháp và Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng, mở đầu cho cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam.
- Nhân dân Việt Nam phối hợp với quân đội triều đình anh dũng chiến đấu chống quân xâm lược Pháp ở các mặt trận: Đà Nẵng, Gia Định, Bắc Kì,... Một số cuộc nổi dậy chống quân Pháp xâm lược do Trương Định Nguyễn Trung Trực, và Võ Duy Dương, Nguyễn Hữu Huân,... lãnh đạo và chiến thắng Cầu Giấy lần 1, lần 2,... đã gây cho Pháp nhiều thiệt hại.
- Trong lúc phong trào kháng chiến đang diễn ra mạnh mẽ thì triều đình nhà Nguyễn đã từng bước nhượng bộ, lần lượt kí với Pháp các bản hiệp ước Nhâm Tuất (1862), Giáp Tuất (1874), Hác-măng (1883) và Pa-tơ-nốt (1884).
- Hiệp ước Pa-tơ-nốt đánh dấu sự đầu hàng hoàn toàn của triều Nguyễn trước thực dân Pháp, kết thúc giai đoạn tồn tại của Nhà nước phong kiến Việt Nam độc lập.​

​

Lễ kí kết Hiệp ước Hác-măng giữa thực dân Pháp và nhà Nguyễn (1883)
b) Nguyên nhân kháng chiến không thành công
- Thứ nhất, những người lãnh đạo kháng chiến đã không tập hợp được đông đảo quần chúng nhân dân tham gia, không xây dựng được khối đoàn kết toàn dân.
+ Tương truyền, An Dương Vương không nghe lời khuyên bảo, can ngăn của các tướng giỏi như Cao Lỗ, Nồi Hầu, Đinh Toán,... làm cho nội bộ bất hoà, nhiều tướng bị giết hại hoặc phải bỏ đi
+ Triều Hồ không đoàn kết được toàn dân để kháng chiến, khiến cho: “Quân của họ Hồ trăm vạn người trăm vạn lòng”.
- Thứ hai, trong quá trình kháng chiến, những người lãnh đạo, chỉ huy đã phạm phải một số sai lầm nghiêm trọng.
+ Triều Hồ quá chú trọng vào việc xây dựng phòng tuyến quân sự và lực lượng quân đội chính quy nên tự “giam mình” trong thế trận phòng ngự bị động.
+ Triều Nguyễn không có đường lối kháng chiến đúng đắn, tư tưởng thiên về chủ hoà,.... Trong khi đó, phong trào kháng chiến của nhân dân tuy diễn ra quyết liệt nhưng lẻ tẻ, tự phát, thiếu sự lãnh đạo thống nhất.
- Thứ ba, tương quan lực lượng chênh lệch không có lợi cho cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam cũng là nguyên nhân khách quan dẫn đến sự thất bại của các cuộc kháng chiến.

Qua hàng nghìn năm lịch sử, các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc đã hun đúc nên truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết và ý chí quật cường của dân tộc Việt Nam. Những bài học quý giá từ lịch sử không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá khứ mà còn nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, giữ gìn độc lập và tiếp tục xây dựng, bảo vệ đất nước ngày càng vững mạnh​

 

[Trang Dimple]

CÂU HỎI LUYỆN TẬP VẬN DỤNG​

Câu 1. Trình bày vị trí địa chiến lược của Việt Nam.​

- Việt Nam có vị trí địa chiến lược quan trọng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương: phía đông là vịnh Bắc Bộ và Biển Đông; phía tây giáo với Lào và Campuchia; phía bắc giáo Trung Quốc; phía nam vừa giáp Biển Đông, vừa có phần thuộc vịnh Thái Lan.
=> Với vị trí này, Việt Nam vừa là cầu nối giữa khu vực Đông Bắc Á với Đông Nam Á, nằm trên trục đường giao thông quan trọng của các tuyến hàng hải, thương mại nhộn nhịp nhất châu Á, vừa trấn giữ tuyến kinh tế - thương mại hàng hải chiến lược giữa vịnh Thái Lan và Biển Đông; đồng thời, Việt Nam là cửa ngõ đi vào châu Á từ Thái Bình Dương.
- Với vị trí địa chiến lược ấy, Việt Nam là địa bàn cạnh tranh ảnh hưởng của các cường quốc trên thế giới và khu vực. Từ thời cổ đại, Việt Nam đã thường xuyên phải đối mặt với những cuộc bành trướng của các nước lớn từ phía bắc xuống phía nam, từ phía đông (biển) vào lục địa và tiến hành nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.

Câu 2. Phân tích vai trò và ý nghĩa của chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam.​

- Vai trò: + Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc là cuộc chiến tranh chính nghĩa, chống các cuộc chiến tranh của các nước lớn với những đạo quân xâm lược khổng lồ có vai trò đặc biệt trong bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, quyết định sự tồn vong của dân tộc Việt Nam.
+ Các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc có tác động lớn đến quá trình hình thành quốc gia, dân tộc; đến tiến trình lịch sử dân tộc và chính sách quản lí đất nước. Kết quả của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cũng ảnh hưởng đến tính chất xã hội và công cuộc xây dựng đất nước, phát triển kinh tế, văn hóa.
- Ý nghĩa: + Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử đã viết nên những trang sử vẻ vang của dân tộc Việt Nam, nêu cao chủ nghĩa yêu nước, tinh thần độc lập tự chủ, mưu trí, sáng tạo của con người Việt Nam, tạo nên sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân tộc, để lại nhiều kinh nghiệm và bài học lịch sử cho quá trình xây dựng và phát triển đất nước.
+ Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành và phát triển truyền thống yêu nước, ý chí kiên cường, bất khuất trong đấu tranh chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam.
+ Các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc cũng góp phần khơi dậy và củng cổ tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc.

Câu 3. Lập bảng tóm tắt nội dung chính của các cuộc kháng chiến thắng lợi tiêu biểu trong lịch sử Việt Nam theo gợi ý: thời gian, địa điểm, đối tượng xâm lược, những trận đánh lớn, kết quả.​

Tên cuộc​ kháng chiến​	Thời gian	Người lãnh đạo chủ chốt	Trận đánh tiêu biểu	Ý Nghĩa​
Kháng chiến chống quân Nam Hán	938	Ngô Quyền	- Bạch Đằng (Quảng Ninh, Hải Phòng)	+ Chiến thắng Bạch Đằng đã chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra một thời kỳ độc lập tự chủ lâu dài cho lịch sử dân tộc Việt Nam. + Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, dũng cảm, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam. + Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.​
Kháng chiến chống Tống (thời Tiền Lê)	981	Lê Hoàn	- Bạch Đằng (Quảng Ninh, Hải Phòng)	+ Nền độc lập của Đại Cồ Việt được giữ vững. + Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, dũng cảm, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam. + Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.​
Kháng chiến chống Tống (thời Lý)	1075 - 1077	Lý Thường Kiệt	- Ung Châu (Quảng Tây); Khâm Châu và Liêm Châu (Quảng Đông) - Phòng tuyến sông Như Nguyệt (Bắc Ninh)​	+ Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, dũng cảm, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam. + Bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của Đại Việt. + Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.​

Kháng chiến chống quân Mông Cổ (thời Trần)​	1258	Trần Thái Tông; Trần Thủ Độ	- Bình Lệ Nguyên (Vĩnh Phúc); - Đông Bộ Đầu (Hà Nội)	- Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược Đại Việt của quân Mông - Nguyên; bảo vệ vững chắc nền độc lập dân tộc.​
				- Góp phần chặn đứng làn sóng xâm lược của quân Mông - Nguyên đối với Nhật Bản và các nước Đông Nam Á. - Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, dũng cảm, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam. - Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.​
Kháng chiến chống quân Nguyên (thời Trần)​	1285	Trần Thánh Tông; Trần Quốc Tuấn	- Tây kết, Hàm Tử (Hưng Yên); - Chương Dương, Thăng Long (Hà Nội).​
Kháng chiến chống quân Nguyên (thời Trần)​	1287 - 1288	Trần Nhân Tông; Trần Quốc Tuấn	- Vân Đồn (Quảng Ninh) - Bạch Đằng (Quảng Ninh, Hải Phòng)
Kháng chiến chống quân Xiêm	1785	Nguyễn Huệ	- Rạch Gầm - Xoài Mút (Tiền Giang).	Đập tan tham vọng và ý chí xâm lược Đại Việt của quân Xiêm và Mãn Thanh, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền của dân tộc.​
Kháng chiến chống quân Thanh	1789	Quang Trung (Nguyễn Huệ)	- Ngọc Hồi - Đống Đa (Hà Nội).
				- Thể hiện lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, dũng cảm, bất khuất đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam.​
				- Để lại nhiều bài học kinh nghiệm cho các cuộc đấu tranh yêu nước sau này.​

Câu 4. Phân tích nguyên nhân thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (thế kỉ X - XIX). Các cuộc chiến tranh này đã để lại những bài học kinh nghiệm quý giá nào cho kho tàng nghệ thuật quân sự của Đại Việt?
♦ Nguyên nhân thắng lợi của các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc (thế kỉ X - XIX):​

- Nguyên nhân chủ quan:​

+ Thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử Việt Nam trước hết bắt nguồn từ tinh thần yêu nước, ý chí bất khuất của người Việt. Lòng yêu nước và tư tưởng không chấp nhận mất nước, không cam chịu làm nô lệ là cội nguồn sức mạnh to lớn của quốc gia, dân tộc khi đối diện với các cuộc chiến tranh xâm lược, can thiệp từ bên ngoài.
+ Các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử Việt Nam đều mang tính chính nghĩa, nhằm mục đích bảo vệ độc lập dân tộc và chủ quyền lãnh thổ, chống lại hành động xâm lược và ý đồ nô dịch của các thế lực ngoại bang. Tính chính nghĩa là cơ sở để tập hợp và phát huy sức mạnh toàn dân, đưa đến thắng lợi trước những kẻ thù hùng mạnh hơn từ bên ngoài.
+ Thắng lợi của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm còn gắn liền với tinh thần đoàn kết dân tộc, từ đoàn kết trong nội bộ vương triều, giữa tướng lĩnh và binh sĩ đến đoàn kết giữa triều đình với nhân dân, giữa các tầng lớp nhân dân và các dân tộc.
+ Đường lối chiến lược, chiến thuật đúng đắn, hiệu quả cùng nghệ thuật quân sự sáng tạo, độc đáo và sự chỉ huy tài tình của các tướng lĩnh cũng là những yếu tố quan trọng, góp phần đưa đến thắng lợi của các cuộc kháng chiến.

- Nguyên nhân khách quan:​

+ trong quá trình xâm lược Việt Nam, các thế lực ngoại xâm phải đối diện với nhiều khó khăn, như: hành quân xa, sức lực hao tổn, không thông thuộc địa hình, không quen thuỷ thổ, không chủ động được nguồn lương thực, thực phẩm,... Những yếu tố này khiến quân xâm lược không phát huy được sở trường, rơi vào thế bị động và từng bước suy yếu.
+ Những cuộc chiến tranh của các thế lực phong kiến vào Đại Việt là những cuộc chiến tranh xâm lược, phi nghĩa nên tất yếu dẫn đến thất bại.
+ Các đội quân xâm lược thiếu sự chuẩn bị về hậu cần nên nhanh chóng rơi vào thế bất lợi.

♦ Một số bài học kinh nghiệm từ các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm:​

- Một số bài học kinh nghiệm từ các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm:

+ Bài học về xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc: đoàn kết dân tộc là yếu tố đóng vai trò nền tảng, then chốt. Việc xây dựng, củng cố và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc thể hiện qua chính sách đoàn kết trong nội bộ tướng lĩnh, giữa tướng lĩnh và binh lính, giữa các tầng lớp nhân dân và các dân tộc....
+ Bài học về nghệ thuật quân sự: nổi bật là nghệ thuật tiến hành chiến tranh nhân dân; lấy ít địch nhiều, lấy nhỏ thắng lớn, lấy yếu chống mạnh; kết hợp giữa hoạt động quân sự, chính trị, ngoại giao và binh vận,...

- Giá trị của các bài học kinh nghiệm đối với sự ngiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc ngày nay?​

+ Trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, bài học lịch sử của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử Việt Nam vẫn còn nguyên giá trị, có vai trò đặc biệt quan trọng trong công cuộc giữ vững ổn định chính trị - xã hội, phát triển kinh tế - văn hóa; trong quá trình xây dựng và củng cố nền quốc phòng, giữ vững độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.
+ Bài học lịch sử của các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm trong lịch sử Việt Nam cũng có giá trị đối với chính sách đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới có nhiều biến đổi.

Câu 5. Phân tích nguyên nhân không thành công của một số cuộc kháng chiến trong lịch sử Việt Nam.​

- Các cuộc kháng chiến chống quân Triệu (thế kỉ II TCN), chống quân Minh (đầu thế kỉ XV) và chống thực dân Pháp (nửa sau thế kỉ XIX) không thành công đều gắn liền với những nguyên nhân cụ thể:​

+ Trong cuộc kháng chiến chống quân Triệu, triều đình Âu Lạc đã mất cảnh giác, không có sự phòng bị, dẫn đến thất bại nhanh chóng.​

+ Trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, nhà Hồ thất bại do không có đường lối kháng chiến đúng đắn, chủ yếu dựa vào thành luỹ, nặng về phòng ngự bị động và rút lui cố thủ. Một số chính sách cải cách của Hồ Quý Ly và việc ông phế truất vua Trần để lên ngôi trước đó đã khiến cho quân dân nhà Hồ mất đoàn kết, suy giảm ý chí chiến đấu.
+ Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, nhà Nguyễn không có đường lối kháng chiến đúng đắn, thiếu quyết đoán, thiên về chủ hòa, lại không đoàn kết, hợp lực với nhân dân. Bên cạnh đó, trang bị vũ khí và kĩ thuật tác chiến của quân đội nhà Nguyễn cũng yếu kém và lạc hậu hơn so với quân đội Pháp.

​

 

[Trang Dimple]

Câu 6. Phân tích nghệ thuật quân sự của các cuộc kháng chiến thắng lợi?​

Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê	Kháng chiến chống Tống Thời Lý	Kháng chiến chống Mông-Nguyên thời Trần	Kháng chiến chống Xiêm và Thanh
+ Triệt để tận dụng ưu thế về điều kiện tự nhiên ở vùng cửa sông Bạch Đằng để bố trí trận địa mai phục quân địch. + Dùng kế nghi binh, lừa địch (cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến, vờ​	- Kế sách “Tiên phát chế nhân”, chủ động tiến công trước để phá sự chuẩn bị của quân Tống (ở Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu), đẩy quân Tống vào thế bị động.​	Trước thế mạnh của giặc, cả ba lần kháng chiến, nhà Trần đều chủ động rút quân rời kinh thành Thăng Long về hậu phương để bảo toàn lực lượng, tổ chức cuộc kháng chiến lâu dài và chờ thời cơ phản công địch. Đồng thời nhà Trần đã tiến hành cuộc kháng chiến toàn dân, phát huy​	+ Triệt để tận dụng các yếu tố “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”. + Tạm thời lui binh, chọn điểm tập kết quân thủy - bộ, vừa để tạo phòng tuyến​

thua trận rồi nhử địch vào trận địa cọc ngầm). + Biết chọn và chớp thời cơ địch suy yếu để tiến hành phản công.​

- Tận dụng ưu thế về điều kiện tự nhiên để lập phòng tuyến trên sông Như Nguyệt làm nơi quyết chiến với quân Tống. - Phối hợp giữa quân đội chủ lực của triều đình với lực lượng vũ trang của nhân dân. - Dựa vào phòng tuyến Như Nguyệt để đánh phòng ngự; chớp thời cơ quân Tống suy yếu để tiến hành tổng phản công. - Đánh vào tâm lí địch; chủ động giảng hòa để kết thúc chiến tranh nhằm: tránh tổn thất, hi sinh xương máu cho cả hai bên; đồng thời khéo léo giữ được mối quan hệ trong bang giao với nhà Tống sau này.​

sức mạnh vô địch của cuộc chiến tranh nhân dân. Việc thực hiện kế sách “Thanh dã” (trong cả ba lần kháng chiến) và tổ chức đánh đoàn thuyền chở lương thực của giặc (trong cuộc kháng lần thứ ba), làm cho giặc không có lương thực, lâm vào cảnh khốn đốn, qua đó tạo nên thời cơ thuận lợi cho quân ta tiến hành cuộc phản công. Ngoài ra, nhà Trần còn tạo dựng được thế trận cho trận đánh mang tính quyết chiến chiến lược trên sông Bạch Đằng, trận đánh đã đập tan hoàn ý chí xâm lược của địch và kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến và kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến. Nghệ thuật đoàn kết toàn dân thông qua Hội nghị Bình Than, Hội nghị Diên Hồng đã phản ánh sách lược khôn khéo về nghệ thuật quân sự của nhà Trần.​

chặn giặc vừa làm bàn đạp tiến công. + Đánh nhiều mũi, nhiều hướng, kết hợp chính binh với kì binh, đánh chính diện và đánh vu hồi, chia cắt, làm tan rã và tiêu diệt quân địch. + Hành quân thần tốc, táo bạo, bất ngờ.​

Câu 7. Hoàn thành bảng tóm tắt nội dung chính của các cuộc kháng chiến không thành công của dân tộc Việt Nam từ thế kỉ II TCN đến cuối thế kỉ XIX

STT	Tên cuộc kháng chiến	Nguyên nhân thất bại
1	Kháng chiến chống quân Triệu (179 TCN)	- Triệu Đà dùng mưu kế nội gián để phá hoại, do thám tình hình bố phòng, bí mật quân sự của Âu Lạc. - Chính quyền Âu Lạc đứng đầu là An Dương Vương chủ quan, mất cảnh giác trước kẻ thù.

		- Nội bộ nhà nước bị chia rẽ, nhiều tướng giỏi từ chức làm cho sức mạnh phòng thủ của đất nước bị suy yếu.
2	Kháng chiến chống quân Minh (1407)	- Nguyên nhân khách quan: nhà Minh có ưu thế vượt trội hơn so với nhà Hồ về tiềm lực kinh tế - quân sự.​ - Nguyên nhân chủ quan: + Nhà Hồ không phát huy được sức mạnh đoàn kết của toàn dân.​ + Nhà Hồ không đề ra được đường lối kháng chiến đúng đắn (quá chú trọng vào việc xây dựng phòng tuyến quân sự và lực lượng quân đội chính quy).​
3	Kháng chiến chống thực dân Pháp (1858 - 1884)​	- Nguyên nhân khách quan: Tương quan lực lượng về mọi mặt giữa Việt Nam và Pháp quá chênh lệch. Càng về sau, tương quan lực lượng ngày càng chuyển biến theo chiều hướng có lợi cho Pháp​ - Nguyên nhân chủ quan: + Chế độ phong kiến chuyên chế ở Việt Nam lâm vào khủng hoảng, suy yếu nghiêm trọng trên tất cả các lĩnh vực, khiến cho nội lực đất nước suy yếu, sức dân suy kiệt. + Triều đình nhà Nguyễn thiếu quyết tâm kháng chiến, phạm nhiều sai lầm cả về đường lối chỉ đạo chiến đấu và đường lối ngoại giao. + Các phong trào đấu tranh chống Pháp của quần chúng nhân dân diễn ra lẻ tẻ; chưa tạo thành một phong trào đấu tranh chung trong cả nước; hạn chế về đường lối và lực lượng lãnh đạo,... + Triều đình nhà Nguyễn bảo thủ không chịu thực hiện các cải cách canh tân đất nước để chuẩn bị sức nước sức dân kháng chiến chống xâm lược. +Triều đình luôn do dự, có tư tưởng cầu hoà, nhân nhượng với Pháp, không biết tổ chức nhân dân kháng chiến mà còn tìm cách ngăn cản phong trào kháng chiến chống Pháp của nhân dân.​

Câu 8. Lập bảng tóm tắt nội dung chính của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc?

Cuộc khởi nghĩa, thời gian	Địa điểm	Người lãnh đạo	Trận đánh​ lớn​	Kết quả	Ý nghĩa
Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (40 - 43)	Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam	Hai Bà Trưng	Hát Môn; Mê Linh; Cổ Loa; Luy Lâu	- Giành được chính quyền trong thời gian ngắn sau đó bị nhà Hán đàn áp.​	+ Khởi nghĩa Hai Bà Trưng là cuộc đấu tranh vũ trang lớn đầu tiên, mở đầu quá trình đấu tranh giành lại độc lập, tự chủ lâu dài của người Việt trong thời kì Bắc thuộc. + Cuộc khởi nghĩa cũng thể hiện sức mạnh và ý chí quật cường của phụ nữ Việt Nam.​
Khởi nghĩa Bà Triệu (248)	Cửu Chân	Bà Triệu	Núi Nưa; Núi Tùng;	- Bị nhà Ngô đàn áp.	+ Thể hiện tinh thần kiên cường, bất khuất của người Việt Nam trước sự đô hộ của chính quyền phương Bắc. + Tiếp tục khẳng định sức mạnh và ý chí của phụ nữ Việt Nam.​
Khởi nghĩa Lý Bí (542 - 603)	Giao Châu	Lý Bí	Long Biên; Dạ Trạch	- Khôi phục nền độc lập, lập nên nhà nước Vạn Xuân. - Giữ được chính quyền​	+ Cuộc khởi nghĩa Lý Bí với sự ra đời của nhà nước Vạn Xuân đã khẳng định ý chí và sức mạnh của người Việt trong cuộc đấu tranh chống lại ách đô hộ của​

				trong khoảng 60 năm, sau đó bị nhà Tùy đàn áp.​	chính quyền phương Bắc. + Cho thấy khả năng thắng lợi của người Việt trong công cuộc khởi nghĩa giành lại độc lập, tự chủ. + Cuộc khởi nghĩa cũng để lại những bài học quan trọng về chính trị và quân sự trong quá trình giành độc lập, tự chủ về sau.​
Khởi nghĩa Phùng Hưng (766 - 791)	Tống Bình	Phùng Hưng	Tống Bình	- Giành được chính quyền trong thời gian ngắn; sau đó bị nhà Đường đàn áp.​	+ Thể hiện ý chí và quyết tâm giành lại độc lập, tự chủ của người Việt. + Mặc dù thất bại, cuộc khởi nghĩa này đã cổ vũ tinh thần và góp phần tạo cơ sở cho sự thắng lợi hoàn toàn trong công cuộc đấu tranh giành lại độc lập, tự chủ đầu thế kỉ X.​

* ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc.

- Các cuộc khởi nghĩa chống các triều đại phong kiến phương Bắc là minh chứng hào hùng cho tinh thần quật khởi, khẳng định sức sống mãnh liệt của ý thức dân tộc, tinh thần độc lập tự chủ của nhân dân Việt.
- Thắng lợi của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời kì Bắc thuộc để lại những bài học kinh nghiệm lịch sử quý báu, đóng góp vào kho tàng kinh nghiệm đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam.