Bức tranh của em gái tôi- ngữ văn 6

[Trang Dimple]

Kiều Phương là một cô bé có sở thích vẽ tranh, cô bé rất hay lục lọi đồ đạc để chế tạo màu vẽ. Người anh thấy Kiều Phương được cả nhà và mọi người khen ngợi, quan tâm hơn nên đã tỏ ra ghen tị và xa lánh em. Kiều Phương được tham gia cuộc thi vẽ tranh quốc tế và đạt giải Nhất, vì thế người anh càng tỏ ra đố kị. Cho tới khi thấy được bức tranh của em vẽ mình, người anh đã hối hận về lòng đố kị của mình và thấy hổ thẹn với em.

Bố cục Bức tranh của em gái tôi​

- Phần 1 (từ đầu đến “phát huy tài năng”): Tài năng của em gái được phát hiện.

- Phần 2 (tiếp đó đến “anh cùng đi nhận giải”): Lòng ghen tị và mặc cảm của người anh.

- Phần 3 (còn lại): Người anh nhận ra sai lầm của mình và tấm lòng của em gái.

Nội dung chính Bức tranh của em gái tôi​

Qua câu chuyện về người anh và cô em gái có tài năng hội họa, truyện “Bức tranh của em gái tôi” cho thấy: Tình cảm trong sáng, hồn nhiên và lòng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình.

Tác giả, tác phẩm Bức tranh của em gái tôi​

I. Tác giả​

- Tạ Duy Anh (1959), tên khai sinh là Tạ Viết Đãng.

- Quê: Hà Nội.

- Truyện viết cho thiếu nhi của ông trong sáng, đậm chất thơ và giàu ý nghĩa nhân văn. Viết cho thiếu nhi chính là cách ông bày tỏ tình yêu với thế giới tuổi thơ thuần khiết.

- Nhiều sáng tác cho thiếu nhi như: Các tập truyện Bản nhạc con đà điểu, Quả trứng vàng, Vó ngựa trở về, …

II. Tìm hiểu sơ lược về tác phẩm​

1. Thể loại: Truyện ngắn

2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- “Bức tranh của em gái tôi” là truyện ngắn đoạt giải Nhì trong cuộc thi viết “Tương lai vẫy gọi” của báo Thiếu niên tiền phong.

- Truyện được in trong tập “Bản nhạc con đà điểu”.

3. Phương thức biểu đạt: Tự sự

4. Người kể chuyện: Ngôi thứ nhất (người anh xưng “tôi” kể lại câu chuyện)

5. Tóm tắt:

Câu chuyện kể về hai anh em Kiều Phương (còn gọi là mèo) qua lời kể của người anh. Mèo là một cô bé hay nghịch ngợm nhưng lại có năng khiếu vẽ đặc biệt. Sau một thời gian theo dõi, nhất là khi nghe chú Tiến Lê khen tranh của em gái, người anh rơi vào trạng thái mặc cảm. Trạng thái tâm lý này khiến người anh thường gắt gỏng với Mèo mặc dù cô bé chẳng có tội tình gì. Nhưng thật bất ngờ, bức tranh đạt giải của Kiều Phương lại là bức tranh vẽ về người anh thân yêu của mình. Trước bức tranh, người anh nhận ra tấm lòng nhân hậu của em gái và hối hận vì đã có lúc mình đã đối xử không đúng với em.

6. Bố cục:

Gồm 2 phần:

+ Phần 1 (từ đầu đến “phát huy tài năng”): Tài năng của em gái được phát hiện

+ Phần 2 (tiếp đó đến “anh cùng đi nhận giải”): Lòng ghen tị và mặc cảm của người anh

+ Phần 3 (còn lại): Người anh nhận ra sai lầm của mình và tấm lòng của em gái

7. Giá trị nội dung:

Qua câu chuyện về người anh và cô em gái có tài năng hội họa, truyện “Bức tranh của em gái tôi” cho thấy: Tình cảm trong sáng, hồn nhiên và lòng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình

8. Giá trị nghệ thuật:

+ Ngôi kể thứ nhất tự nhiên, chân thật

+ Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế, sắc sảo

III. Tìm hiểu chi tiết về tác phẩm​

1. Nhân vật người anh trai

- Từ trước cho đến lúc nhìn thấy em gái tự chế màu vẽ: nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, xem thường

- Khi tài năng của em gái được phát hiện: cảm thấy buồn và thất vọng về mình, cảm thấy mặc cảm vì bản thân mình không có tài năng gì, khó chịu và hay gắt gỏng với em, không thể chơi thân với em như trước

- Khi lén xem những bức tranh em gái vẽ: thầm cảm phục tài năng của em gái mình

- Khi đứng trước bức tranh đạt giải nhất của em gái trong phòng trưng bày: ngạc nhiên, hãnh diện rồi xấu hổ

→ Người anh vừa đáng trách nhưng đồng thời cũng đáng cảm thông vì đã nhận ra tấm lòng trong sáng, nhân hậu của em gái, biết nhận ra sai lầm của bản thân và sửa chữa nó

2. Nhân vật người em gái – Kiều Phương

- Say mê hội họa: mặt luôn bị bôi bẩn, hay lục lọi các đồ vật, tự chế thuốc vẽ, vẽ đẹp

- Hồn nhiên, trong sáng, hiếu động

- Độ lượng, nhân hậu

- Giúp người anh nhận ra lỗi lầm của mình bằng tài năng và tấm lòng

 

[Trang Dimple]

* Sau khi đọc

Nội dung chính:

Câu chuyện kể về người anh và cô em gái có tài hội họa - Kiều Phương. Khi tài năng hội họa của em gái được phát hiện, người anh ghen tị và nảy sinh thái độ khó chịu. Đứng trước bức tranh đạt giải nhất của em gái trong cuộc thi vẽ tranh, cậu bất ngờ nhận ra những yếu kém của mình và hiểu được tâm hồn, tấm lòng nhân hậu của cô em gái.

Gợi ý trả lời câu hỏi sau khi đọc:

Câu 1 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):

- Trong truyện, người kể chuyện là nhân vật người anh trai.

- Người kể chuyện xuất hiện ở ngôi thứ nhất, xưng “tôi”

- Tác dụng: Sử dụng ngôi kể này có thể khai thác được chiều sâu tâm lí bởi nhân vật tham gia vào chính tiến trình của truyện kể.

Câu 2 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):

- Qua lời nhân vật người anh, cô em gái Kiều Phương hiện lên với đặc điểm nổi bật là một cô bé dễ thương, trong sáng, chăm chỉ, nhân hậu và đặc biệt là có năng khiếu hội họa.

- Mèo luôn ca hát, vui vẻ làm mọi việc nhà và mày mò tự chế màu vẽ bằng những nguyên liệu có sẵn trong bếp.

Câu 3 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):

- Qua lời tự thuật của người anh có thể thấy người anh có phần tự ti về bản thân và đố kị với cô em gái có năng khiếu hội họa.

→ Đây là một trạng thái, cảm xúc tiêu cực mà bất kì ai cũng có thể trải qua. Nhưng mỗi chúng ta cần hiểu để vượt qua, thay đổi theo hướng tích cực.

Câu 4 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):

- Những từ diễn tả cảm xúc của người anh: Ngỡ ngàng, hãnh diện, xấu hổ.

→ cấp độ cảm xúc khác nhau, thậm chí trái ngược nhau nhằm bộc lộ sự bối rối trong tâm lí nhân vật “tôi” khi nhận ra tình cảm yêu thương mà em gái dành cho mình.

+ Dòng cảm xúc của nhân vật người anh được đẩy lên đến cao trào khi cậu lặng người đi (nhìn như thôi miên vào bức tranh) và muốn khóc.

+ Điểm cuối của dòng cảm xúc dâng trào đó chính là sự thay đổi: sự đố kị, hẹp hòi đã nhường chỗ cho tình yêu thương. Bức tranh chính là lời nhắn gửi thương yêu từ trái tim của em gái dành cho người anh trai của mình.

Câu 5 (trang 51 sgk Ngữ văn lớp 6 Tập 1):

- Cả 3 văn bản này đều thuộc chùm chủ đề về tình cảm gia đình.

- Chính tình yêu thương sẽ gắn kết các thành viên trong gia đình với nhau. Sự gắn kết tình cảm đó phải được xây dựng trên cơ sở trao đi và nhận lại từ hai phía trong mối quan hệ giữa các thành viên.