Trái đất- ngữ Văn 6

[Trang Dimple]

Qua văn bản “Trái Đất”, tác giả thể hiện thái độ lên án với những kẻ làm hại Trái Đất đồng thời thương xót, vỗ về những đau đớn của Trái Đất.

TRÁI ĐẤT (Ra-xun Gam-Da-Tốp)

Trái đất! Có bọn xem người là quả dưa

Họ bổ, cắn người thành muôn mảnh nhỏ

Lũ khác nhìn người như quả bóng trên sân

Để giành giật, họ lao vào, đá, đá.



Trái Đất với tôi - chẳng là dưa là bóng

Với tôi, người - khuôn mặt thân thương

Nước mắt người tôi lau xin - đừng khóc nữa

Rửa sạch máu cho người đây, tôi hát, dịu dàng.

Tác giả, tác phẩm Trái Đất​

I. Tác giả​

- Rasul Gamzatov sinh năm 1923, mất năm 2003.

- Quốc tịch: Người dân tộc Avar, nước Cộng hòa Đa-ghe-xtan, thuộc Liên Bang Nga.

- Ông đã được trao tặng các danh hiệu "Nhà thơ nhân dân Daghestan", "Anh hùng lao động Liên Xô", "Nhà thơ lớn của thế kỷ XX" và giải thưởng "Hoa sen" của Hội nhà văn Á-Phi.

- Ông còn là Đại biểu Xô-viết tối cao Liên Xô nhiều năm liền và đảm nhận cương vị lãnh đạo Hội nhà văn Daghestan hơn nửa thế kỷ.

- Thơ ông tràn đầy tình yêu với quê hương, con người, sự sống và hướng tới việc xây đắp tình hữu nghị giữa các dân tộc.

- Các tác phẩm tiêu biểu: Năm tôi sinh, trái tim tôi trên núi, Những ngôi sao xa,…

- Ông nhận giải thưởng Stalin vào năm 29 tuổi.

II. Tìm hiểu sơ lược về tác phẩm​

1. Thể loại: Thơ tự do.

2. Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Viết năm 1967 bằng tiếng Avar. Bản dịch ra tiếng Việt của Minh Tâm được thực hiện dựa trên bản dịch tiếng Nga của Na-um Grep-nhi-ốp.

3. Phương thức biểu đạt : Biểu cảm

4. Tóm tắt:

Bài thơ tập trung nói về thái độ của nhà thơ đối với những kẻ đang hủy hoại Trái Đất. đồng thời là sự xót xa, thấu hiểu được những tổn thương, đau đớn mà Trái Đất đang hàng ngày hàng giờ phải gánh chịu. Nhà thơ dỗ dành, vỗ về Trái Đất, "rửa sạch máu cho người" và "hát dịu dàng" cho người nghe.

5. Bố cục:

Gồm 2 phần:

- Phần 1 (Khổ 1): Trái Đất đối với mọi người

- Phần 2 (Khổ 2): Trái Đất đối với nhân vật trữ tĩnh

6. Giá trị nội dung:

Tác giả thể hiện thái độ lên án với những kẻ làm hại Trái Đất đồng thời thương xót, vỗ về những đau đớn của Trái Đất.

7. Giá trị nghệ thuật:

Thể thơ tự do, các biện pháp nghệ thuật: điệp từ, liệt kê, ẩn dụ...

III. Tìm hiểu chi tiết về tác phẩm​

1. Thái độ tác giả với bọn hủy hoại Trái Đất

- Tác giả:

+ Nhấn mạnh hành tinh sẽ bàn luận: "Trái Đất!".

+ Gọi "Trái Đất" là "người" → Ẩn dụ: Sự tôn trọng, thiêng liêng hóa.

- Những kẻ xấu:

+ Được tác giả gọi là "bọn", "lũ".

+ Cách kẻ xấu nhìn nhận Trái Đất → So sánh: "là quả dưa", "như quả bóng trên sân".

+ Hành động: "bổ", "cắn", "giành giật", "lao vào", "đá" → Động từ mạnh, điệp từ.

➩ Thái độ tác giả căm phẫn, khinh bỉ, lên án với những kẻ hủy hoại Trái Đất.

2. Thái độ tác giả với Trái Đất

- Hình dung của tác giả:

+ "chẳng là dưa, là bóng". → Từ phủ định, điệp từ "là".

+ "khuôn mặt thân thương".

- Hành động:

+ "lau" nước mắt, "xin đừng khóc nữa".

+ "Rửa máu sạch", "hát", "dịu dàng".

➩ Thái độ thương xót, vỗ về những tổn thương, đau đớn Trái Đất đang gánh chịu.

 

[Trang Dimple]

Trả lời câu hỏi:

Câu 1 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

Cách hành xử đối với Trái Đất của một vài người: tệ bạc, coi thường.

Câu 2 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

- Thái độ đầy xót xa trước những tổn thương, đau đớn mà Trái Đất đang gánh chịu đồng thời thể hiện tình yêu thương và sự trân trọng.

Câu 3 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

Tác giả báo động tình trạng Trái Đất đang bị tổn thương bởi một số hành động phá hoại môi trường sống, phá hoại tài nguyên thiên nhiên.

Câu 4 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

- Trái Đất được nhìn nhận như một vật sở hữu vô tri vô giác – Trái Đất được hình dung như một con người có cảm xúc và là một số phận đau khổ;

- Trái Đất là miếng ăn, miếng mồi – Trái Đất là đối tượng cần được chia sẻ, yêu thương;

- Cách cư xử bạo ngược, ngu dốt – Cách cư xử nhân văn, hiểu biết;...

Câu 5 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

Cả ba VB đều chứa đựng những lo lắng, đau xót, ưu tư về tình trạng hiện thời của Trái Đất, đều khẳng định sự cần thiết của việc chung tay bảo vệ sự sống trên Trái Đất.

Câu 6 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

Thực hiện các hành động bảo vệ môi trường:

- Trồng và bảo vệ cây xanh.

- Hạn chế sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật.

- …

Câu 7 trang 88 SGK Ngữ văn 6 tập 2:

Vì cách tác giả chuyện trò với Trái Đất như với một con người thân thiết, cụ thể, đang đứng đối diện, vì giọng điệu cảm thông, thương xót, vì cách nói giản dị mà thấm thía,

 

[Trang Dimple]

Hướng dẫn trả lời câu hỏi cuối bài​

1. Bốn câu đầu bài thơ tập trung nói về điều gì?

Bốn câu đầu bài thơ tập trung nói về thái độ của nhà thơ đối với những kẻ đang hủy hoại Trái Đất. Nhà thơ ví Trái Đất như quả dưa, quả bóng. Những kẻ hủy hoại Trái đất đó giành giật, tranh giành lẫn nhau để đạt được mục đích của mình.

2. Bốn câu sau cho thấy thái độ của nhà thơ đối với Trái Đất như thế nào?

Bốn câu sau cho thấy thái độ của nhà thơ đối với Trái Đất là sụ xót xa, nhà thơ hiểu được những tổn thương, đau đớn mà Trái đất đang hàng ngày hàng giờ phải gánh chịu. Nhà thơ dỗ dành, vỗ về Trái Đất, "rửa sạch máu cho người" và "hát dịu dàng" cho người nghe.

3. Nhắc đến nước mắt và máu nhà thơ muốn nói lên tình trạng gì của Trái Đất?

Nhắc đến nước mắt và máu nhà thơ muốn nói lên tình trạng Trái Đất đang ở trong mức báo động, Trái Đất như đang kêu cứu con người dừng ngay những hành động phá hoại môi trường sống, phá hoại tài nguyên thiên nhiên. Trái Đất đang mang trong mình những tổn thương của mình, bài thơ cũng là lời cảnh tỉnh cho những kẻ có những hành động hủy hoại môi trường sống của mình trước khi quá muộn.

4. Chỉ ra sự khác nhau giữa các cách hình dung về Trái Đất và thái độ cư xử với Trái Đất được thể hiện trong bài thơ?

- Cách hình dung về Trái Đất: Hình dung như quả bóng, quả dưa. Trái Đất bị con người cắt xẻ thành nhiều phần, tranh giành nhau những mảnh đất màu mỡ, tươi tốt. Thái độ của của nhà thơ ở những dòng thơ này thể hiện sự căm ghét, mỉa mai (tác giả gọi là lũ, bọn) trước những hành vi vô đạo đức đó.

- Cách hình dung về Trái Đất: Nhà thơ hình dung về Trái Đất với khuôn mặt thân thương. An ủi, vỗ về. xoa dịu nỗi đau, sự tổn thương của Trái Đất.

5. Hãy tìm ra đặc điểm chung về mặt nội dung giữa bài thơ của Ra-xum Gam-da-tốp với hai văn bản Trái Đất - cái nôi của sự sống và Các loài chung sống với nhau như thế nào?.

Cả 3 tác phẩm đều thể hiện tình yêu đối với Trái Đất - hành tinh xanh, nơi sinh sống của muôn loài. Ở Trái Đất, con người là động vật bậc cao nhất có tư duy phát triển nhưng cũng chính con người đang ngày một phá hủy môi trường sống của mình. Các tác phẩm đặt ra vấn đề nhức nhối, cấp bách đó là Trái Đất liệu không biết chịu đựng được đến bao giờ. Từ đó, dấy lên hồi chuông thức tỉnh về trách nhiệm bảo vệ Trái Đất của mỗi con người chúng ta.

6. Theo em để cùng "lau nước mắt", "rửa sạch máu" cho Trái Đất, mỗi người chúng ta cần phải làm gì?

- Trồng và bảo vệ cây xanh.

- Hạn chế sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật.

- Rút các loại phích cắm điện khỏi ổ cắm, tránh lãng phí điện năng.

- Sử dụng sản phẩm tái chế, giảm sử dụng túi ni lông.

- Sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện cho gia đình.

7. Cùng đưa ra một thông điệp giống nhiều văn bản khác, nhưng bài thơ Trái Đất vẫn có sự độc đáo, hấp dẫn riêng. Theo em, những gì đã tạo nên sự độc đáo, hấp dẫn riêng đó?

- Tác giả sử dụng thể loại thơ dễ dàng bộc bạch thái độ, cảm xúc của mình.

- Tác giả so sánh, miêu tả sinh động hình ảnh Trái Đất với quả dưa, quả bóng, khuôn mặt thân thương.

- Cách hình dung về Trái Đất và cách thể hiện tình cảm đối với Trái Đất được bày tỏ qua hai thái độ khác nhau.

- Hình ảnh thơ có sức gợi tả, lay động mạnh mẽ "lau nước mắt'', "rửa sạch máu".