Thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ (vua Quang Trung) từ Rạch Gầm - Xoài Mút (1785) đến Ngọc Hồi - Đống Đa (1789)

[Trang Dimple]

Thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ (vua Quang Trung) được thể hiện qua khả năng cầm quân bách chiến bách thắng, với những tư duy chiến thuật vượt thời đại, kết hợp nhuần nhuyễn giữa yếu tố khoa học, tâm lý và sức mạnh hỏa lực.chúng ta có thể điểm lại về sự vĩ đại của ông qua các khía cạnh sau:
1. Khả năng tính toán khoa học và lợi dụng thiên nhiên
Nguyễn Huệ không chỉ là một võ tướng dũng mãnh mà còn là một nhà quân sự có kiến thức thực tế cực kỳ uyên bác. Trong trận Rạch Gầm - Xoài Mút (1785), ông đã thể hiện sự tính toán chính xác đến mức thần kỳ về:

• Thủy triều và dòng chảy: Ông nghiên cứu kỹ quy trình thủy triều dâng cao nhất và "đứng yên" (ngưng dòng chảy) trong khoảng 4 tiếng đồng hồ (vào tháng 11 âm lịch),,. Khi nước đứng yên, các chiến thuyền lớn của quân Xiêm bị mất sức đẩy, trở nên lênh đênh và trở thành mục tiêu cố định cho pháo binh Tây Sơn bắn phá,.
• Địa thế phong thủy: Dù không phải người địa phương, ông đã nhanh chóng nhận ra "tử địa" dài 6km giữa Rạch Gầm và Rạch Xoài Mút, nơi có các cù lao (Thới Sơn, cù lao Hộ) lý tưởng để giấu quân và đặt pháo binh,.

2. Tư duy chiến thuật linh hoạt, không cứng nhắc
Một đặc điểm nổi bật khác của thiên tài Nguyễn Huệ là sự sáng tạo, không áp dụng máy móc binh pháp cũ.

• Ông đã quyết định không dùng chiến thuật cọc nhọn truyền thống của Ngô Quyền hay Trần Hưng Đạo vì biết rằng quân Xiêm có nội tuyến (quân Nguyễn Ánh) mách lối, dễ dàng làm lộ bí mật.
• Thay vào đó, ông vận dụng kế "dụ địch vào tử địa" bằng cách giả thua, thắp đèn nghi binh ban đêm rồi bất ngờ tắt đèn rẽ vào rạch ẩn binh, đánh vào sự hiếu chiến và chủ quan của quân Xiêm,,.
• Thế đánh "đập đầu, đâm khúc giữa, chặt đứt khúc đuôi" giúp quân Tây Sơn dù ít quân hơn (khoảng 1 vạn so với 5 vạn quân Xiêm - Nguyễn) vẫn tiêu diệt gọn quân thù trong chưa đầy một ngày,,.

3. Lối đánh "Thần tốc" và Tâm lý chiến
Nguyễn Huệ là bậc thầy của lối đánh "Tốc di tốc động, tốc chiến tốc thắng".

• Trong chiến dịch Ngọc Hồi - Đống Đa (1789), ông đã thực hiện cuộc hành quân thần tốc ra Bắc, vừa đi vừa tuyển quân và tổ chức đội ngũ ngay trên đường đi.
• Ông sử dụng các đội quân "kỳ binh" và "nghi binh" một cách biến hóa, khiến quân Thanh (có số lượng áp đảo lên tới 20 vạn chính quy và 9 vạn dân binh) hoàn toàn bất ngờ và sụp đổ tinh thần chỉ trong vài ngày Tết,.

4. Hiện đại hóa quân đội và hỏa lực
Nguyễn Huệ rất chú trọng đến pháo binh và hải quân, biến đây thành những binh chủng quyết định:

• Dưới thời Tây Sơn, hải quân có những hạm đội hùng hậu với loại thuyền lớn chở tới 500 quân và 60 khẩu pháo.
• Ông biết cách tận dụng hỏa lực pháo binh (súng thần công) đặt trên thuyền và trên bờ để chế ngự đối phương, kết hợp với các loại tên tẩm lửa, tên độc để tạo ra sức tàn phá khủng khiếp,,.

Tóm lại, thiên tài của Nguyễn Huệ nằm ở sự phối hợp tổng lực giữa mưu kế, địa hình, thời tiết và sức mạnh vũ khí hiện đại, giúp ông giải quyết những cuộc xâm lược lớn của quân Xiêm và quân Thanh một cách nhanh chóng, hiệu quả, ghi đậm dấu ấn vào lịch sử quân sự thế giới,,.

 

[Trang Dimple]

Hải quân Tây Sơn có những loại thuyền nào?

Dưới thời Tây Sơn, hải quân được xây dựng thành một lực lượng vô cùng hùng hậu với nhiều loại tàu chiến có kích thước và hỏa lực khác nhau. Theo mô tả của những người Pháp trong quân đội Nguyễn Ánh, các loại thuyền của Tây Sơn bao gồm:​

• Loại tàu chiến lớn: Đây là những tàu hạm đội cực lớn, có khả năng chở từ 400 đến 500 quân và trang bị từ 50 đến 60 khẩu pháo.​
• Loại tàu chiến cỡ vừa: Có khả năng chở khoảng 200 quân và trang bị 16 khẩu pháo.​
• Loại tàu chiến nhỏ: Thường chở từ 50 đến 100 quân, loại này có thể trang bị 1 khẩu pháo hoặc không trang bị pháo. Đặc điểm của những chiến thuyền nhỏ này là thân hẹp chiều ngang nhưng có tới 40 mái chèo, giúp tàu di chuyển rất nhanh và linh hoạt để tránh đạn đại bác của đối phương.​
• Thuyền vận tải: Lực lượng vận tải của Tây Sơn rất lớn. Ví dụ, trong trận Thị Nại (1801), quân Tây Sơn có tới 1.600 thuyền vận tải. Trong chiến dịch đánh quân Trịnh, Nguyễn Huệ cũng từng sử dụng một hạm đội gồm 1.000 thuyền chiến và thuyền vận tải.​
• Ghe nhỏ: Ngoài các tàu chiến chính quy, quân Tây Sơn còn sử dụng hàng ngàn chiếc ghe nhỏ để chở các chiến sĩ thiện xạ áp sát tàu địch trong các trận thủy chiến.​

Hỏa lực trên các tàu chiến Tây Sơn rất được coi trọng, bao gồm cả pháo tự chế và pháo do phương Tây (Pháp, Bồ Đào Nha) chế tạo. Trong trận Rạch Gầm - Xoài Mút, chính hỏa lực pháo trên các thuyền chiến vượt trội đã góp phần quyết định vào việc tiêu diệt hạm đội Xiêm La.​