Leo thang chiến tranh ở Iran - Trung Đông??

[Hide Nguyễn]

Một thông điệp gửi tới Washington?

Trong bài phát biểu ngắn gọn chỉ 12 phút, Ayatollah Imam Sayyed Mojtaba Khamenei đã chuyển từ những lời lẽ quen thuộc sang những điều có tầm ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Nửa đầu bài phát biểu diễn ra theo kịch bản dự kiến; nhắc lại hàng thập kỷ những lời lẽ hiếu chiến của Mỹ: trừng phạt, ám sát, xung đột khu vực.

Nhưng đến giữa bài phát biểu, giọng điệu chuyển từ hồi tưởng sang chiến lược.

Sayyed Khamenei đã vạch ra ba yêu cầu cụ thể, mỗi yêu cầu đều có thời hạn xác định: Mỹ nhanh chóng rút quân khỏi Trung Đông, dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh trừng phạt trong vòng 60 ngày, và bồi thường tài chính dài hạn cho những thiệt hại kinh tế.

Rồi đến tối hậu thư. Nếu không tuân thủ, Iran sẽ leo thang, về kinh tế, quân sự, và có thể cả hạt nhân. Không phải trên lý thuyết, mà là trên thực tế: đóng cửa eo biển Hormuz, chính thức hóa quan hệ quốc phòng với Nga và Trung Quốc, và chuyển từ sự mơ hồ sang tuyên bố răn đe hạt nhân.

Thời điểm phản ứng từ bên ngoài cũng nói lên nhiều điều. Chỉ trong vài giờ, cả Bắc Kinh và Moscow đều đưa ra tuyên bố, một cách cẩn trọng nhưng rõ ràng, phù hợp với cách diễn đạt của Tehran. Điều này chắc chắn trông có vẻ được phối hợp.

Bối cảnh rộng hơn rất quan trọng. Sayyed Mojtaba Khamenei đại diện cho một phong cách lãnh đạo khác so với người tiền nhiệm đã hy sinh của ông. Trong khi lãnh đạo quá cố Sayyed Ali Khamenei hoạt động thông qua sự cân bằng dài hạn và leo thang có kiểm soát, Sayyed Mojtaba dường như có vị thế để mang lại kết quả nhanh hơn, quyết đoán hơn.

Các báo cáo nội bộ của Iran rất rõ ràng, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo không hề quan tâm đến việc thay đổi từng bước. Họ đang thúc đẩy sự thay đổi cấu trúc: loại bỏ ảnh hưởng của Mỹ khỏi khu vực, khôi phục vị thế quân sự của Iran và buộc phải đàm phán lại về động lực quyền lực toàn cầu.

Và lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, Iran thực tế có đủ đòn bẩy để làm điều này.

Giá dầu tăng cao, bất ổn khu vực, sự liên kết ngày càng tăng với Trung Quốc và Nga, và những điểm yếu trong các tuyến đường thương mại toàn cầu đã làm thay đổi cục diện chiến lược.

Vì vậy, đây không chỉ là một bài phát biểu. Đó là một phép thử. Đây là phép thử xem liệu Hoa Kỳ có sẵn sàng, hay thậm chí có khả năng, hoạt động dưới những ràng buộc mới hay không.

Những gì xảy ra tiếp theo có thể sẽ định hình không chỉ quỹ đạo của cuộc xung đột này, mà còn cả cán cân quyền lực rộng lớn hơn ở Trung Đông trong nhiều thập kỷ tới.