Trang Dimple
Moderator
- Xu
- 30,765
Kế hoạch bài dạy Bài 17: Chương trình máy tính (Tin học 6 – Bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống) được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh và tích hợp phát triển năng lực số theo Khung năng lực số của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nội dung bài học giúp học sinh hiểu được khái niệm chương trình máy tính, mối quan hệ giữa thuật toán và chương trình; nhận biết vai trò của ngôn ngữ lập trình trong việc chuyển thuật toán thành chương trình để máy tính thực hiện; bước đầu làm quen với việc tạo chương trình bằng ngôn ngữ lập trình trực quan và hiểu quy trình xây dựng một chương trình đơn giản.
BÀI 17: CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH
BÀI 17: CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Biết được chương trình là mô tả một thuật toán để máy tính “hiểu” và thực hiện được.
2. Về năng lực:
2.1. Năng lực chung
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng lực chung của học sinh như sau:
- Năng lực tự chủ và tự học: HS có khả năng tự tìm hiểu nội dung theo gợi ý của giáo viên.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS có khả năng giải quyết các tình huống mà GV đưa ra.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS có khả năng hoạt động nhóm và chia sẻ kiến thức trong quá trình làm việc nhóm.
2.2. Năng lực Tin học
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng lực Tin học của học sinh như sau:
- Năng lực A (NLa): Sử dụng và quản lý các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông.
- Năng lực C (NLc): Biết được chương trình là mô tả một thuật toán để máy tính “hiểu” và thực hiện.
- Năng lực D (NLd): Sử dụng được phần mềm lập trình đơn giản Scratch.
- Năng lực E (NLe): Năng lực hợp tác trong môi trường số.
2.3. Các NLS được phát triển:
- Biết sử dụng ngôn ngữ lập trình trực quan Scratch để hiện thực hóa các thuật toán đã mô tả nhằm biến ý tưởng thành sản phẩm số. (3.4.TC1a)
- Nhận diện được mối liên hệ giữa vấn đề thực tế (như tính tổng, tính lãi/lỗ) và chương trình máy tính, từ đó tạo ra giải pháp tự động hóa. (5.1.TC1a)
2.4. Năng lực AI được phát triển:
- Trình bày được rằng các hệ thống AI hoạt động theo lập trình (dựa trên thuật toán và dữ liệu) và chỉ là công cụ hỗ trợ, con người mới là người quyết định cuối cùng. (NLa - A1)
II. Thiết bị dạy học và học liệu:
1. Thiết bị dạy học:
- Phấn, bảng, máy tính, máy chiếu, phiếu học tập, ...
2. Học liệu:
- GV: SGK, SBT, tài liệu tham khảo.
- HS: SGK, bảng nhóm, bút lông, bút dạ, phấn.
III. Tiến trình dạy học:
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.
b) Nội dung: GV hướng dẫn và cho HS chơi trò chơi “Làm theo chỉ dẫn”.
1. Kiến thức: Giúp HS nắm được:
- Biết được chương trình là mô tả một thuật toán để máy tính “hiểu” và thực hiện được.
2. Về năng lực:
2.1. Năng lực chung
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng lực chung của học sinh như sau:
- Năng lực tự chủ và tự học: HS có khả năng tự tìm hiểu nội dung theo gợi ý của giáo viên.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS có khả năng giải quyết các tình huống mà GV đưa ra.
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: HS có khả năng hoạt động nhóm và chia sẻ kiến thức trong quá trình làm việc nhóm.
2.2. Năng lực Tin học
Thực hiện bài học này sẽ góp phần hình thành và phát triển một số thành tố năng lực Tin học của học sinh như sau:
- Năng lực A (NLa): Sử dụng và quản lý các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông.
- Năng lực C (NLc): Biết được chương trình là mô tả một thuật toán để máy tính “hiểu” và thực hiện.
- Năng lực D (NLd): Sử dụng được phần mềm lập trình đơn giản Scratch.
- Năng lực E (NLe): Năng lực hợp tác trong môi trường số.
2.3. Các NLS được phát triển:
- Biết sử dụng ngôn ngữ lập trình trực quan Scratch để hiện thực hóa các thuật toán đã mô tả nhằm biến ý tưởng thành sản phẩm số. (3.4.TC1a)
- Nhận diện được mối liên hệ giữa vấn đề thực tế (như tính tổng, tính lãi/lỗ) và chương trình máy tính, từ đó tạo ra giải pháp tự động hóa. (5.1.TC1a)
2.4. Năng lực AI được phát triển:
- Trình bày được rằng các hệ thống AI hoạt động theo lập trình (dựa trên thuật toán và dữ liệu) và chỉ là công cụ hỗ trợ, con người mới là người quyết định cuối cùng. (NLa - A1)
II. Thiết bị dạy học và học liệu:
1. Thiết bị dạy học:
- Phấn, bảng, máy tính, máy chiếu, phiếu học tập, ...
2. Học liệu:
- GV: SGK, SBT, tài liệu tham khảo.
- HS: SGK, bảng nhóm, bút lông, bút dạ, phấn.
III. Tiến trình dạy học:
1. Hoạt động 1: Mở đầu
a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình.
b) Nội dung: GV hướng dẫn và cho HS chơi trò chơi “Làm theo chỉ dẫn”.
| Hoạt động của GV và HS | Sản phẩm dự kiến |
| - Chuyển giao nhiệm vụ học tập: - Hoạt động nhóm thảo luận thống nhất kết quả trên phiếu học tập. - GV: Chia lớp thành các nhóm nhỏ. GV hướng dẫn các nhóm chơi trò chơi "Làm theo chỉ dẫn". B1: Vẽ một đoạn thẳng 10cm B2: Quay thước về phía phải một góc 90 độ B3: Vẽ một đoạn thẳng 10cm B4: Quay thước về phía phải một góc 90 độ B5: Vẽ một đoạn thẳng 10cm B6: Quay thước về phía phải một góc 90 độ B7: Vẽ một đoạn thẳng 10cm - Thực hiện nhiệm vụ học tập: - Các nhóm thảo luận bài tập và câu hỏi theo yêu cầu của giáo viên. - Báo cáo kết quả thảo luận: - HS báo cáo kết quả thảo luận của nhóm mình thông qua phiếu học tập. - Nhận xét, đánh giá, kết luận: - Sau khi thực hiện xong bài tập Giáo viên nhận xét đánh giá tinh thần, thái độ học tập và kết quả học sinh đã báo cáo. Từ đó hướng học sinh nghiên cứu, tìm hiểu nội dung cho hoạt động hình thành kiến thức mới. | Mô tả thuật toán thông qua trò chơi “làm theo chỉ dẫn” của hai bạn An và Khoa. |
2. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
2.1. Hoạt động 1: Thực hiện thuật toán
a. Mục tiêu hoạt động:
- Biết được các khái niệm NNLT, chương trình máy tính.
- Nhận diện được mối liên hệ giữa vấn đề thực tế (như tính tổng) và chương trình máy tính để tạo ra giải pháp tự động hóa. (5.1.TC1a)
- Trình bày được rằng các hệ thống AI hoạt động theo lập trình và chỉ là công cụ hỗ trợ con người. (NLa - A1)
b. Nội dung:
- Thực hiện thuật toán. Các khái niệm NNLT, chương trình máy tính. Các bước xử lý chương trình.
- Thảo luận về cách thức hoạt động theo lập trình của các hệ thống AI và vai trò quyết định của con người.
2.1. Hoạt động 1: Thực hiện thuật toán
a. Mục tiêu hoạt động:
- Biết được các khái niệm NNLT, chương trình máy tính.
- Nhận diện được mối liên hệ giữa vấn đề thực tế (như tính tổng) và chương trình máy tính để tạo ra giải pháp tự động hóa. (5.1.TC1a)
- Trình bày được rằng các hệ thống AI hoạt động theo lập trình và chỉ là công cụ hỗ trợ con người. (NLa - A1)
b. Nội dung:
- Thực hiện thuật toán. Các khái niệm NNLT, chương trình máy tính. Các bước xử lý chương trình.
- Thảo luận về cách thức hoạt động theo lập trình của các hệ thống AI và vai trò quyết định của con người.
Hoạt động của GV và HS
Sản phẩm dự kiến
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1:Sản phẩm dự kiến
- GV: Trong trò chơi vừa rồi để các nhóm thực hiện vẽ được bức tranh theo yêu cầu của cô thì cô phải đưa ra các chỉ dẫn theo thứ tự, rõ ràng, dễ hiểu để các em thực hiện được bức tranh theo mong muốn của cô. Đó chính là một ví dụ về thực hiện thuật toán theo các bước được liệt kê bằng ngôn ngữ tự nhiên. Vậy nếu thuật toán được chuyển giao cho máy tính thực hiện thì theo em, làm thế nào để máy tính hiểu và thực hiện được? Các nhóm tìm hiểu phần kiến thức mới, thảo luận nhóm và đại diện nhóm trả lời, hoàn thành các câu hỏi sau:
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
- GV: Quan sát các nhóm hoạt động, hỗ trợ các cá nhân hoặc nhóm gặp khó khăn. Có thể cho phép các em HS khá, giỏi hỗ trợ các bạn trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn.
- HS: Các nhóm thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào bảng nhóm, phân công thành viên nhóm chuẩn bị báo cáo kết quả khi hết thời gian quy định thảo luận nhóm.
- Báo cáo kết quả thảo luận:
- GV: Thông báo hết thời gian hoạt động nhóm. Gọi đại diện các nhóm lên báo cáo kết quả hoạt động.
- Chỉ dẫn cho máy tính cách thực hiện công việc theo chương trình bằng NNLT như Python, Java, Scratch, ...
- Chương trình dựa trên các dữ liệu đầu vào, tiến hành các bước xử lý dữ liệu để trả lại các kết quả đầu ra.
- GV: Yêu cầu các nhóm khác nhận xét, đánh giá và chấm điểm chéo nhau theo phân công của GV.
- HS: Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động của nhóm khác.
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập 2:
- Thảo luận nhóm và đại diện nhóm trả lời, hoàn thành câu hỏi sau:
- Hãy viết chương trình tính tổng hai số a và b bằng chương trình Scratch?
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
- GV: Quan sát các nhóm hoạt động, hỗ trợ các cá nhân hoặc nhóm gặp khó khăn. Hướng dẫn học sinh sử dụng ngôn ngữ lập trình trực quan Scratch để hiện thực hóa thuật toán tính tổng hai số a và b nhằm tạo ra sản phẩm số hoàn chỉnh. (3.4.TC1a)
- HS: Các nhóm thảo luận, thực hành trên máy tính hoặc ghi kết quả vào bảng nhóm, phân công thành viên chuẩn bị báo cáo.
- Báo cáo kết quả thảo luận:
- GV: Thông báo hết thời gian hoạt động nhóm. Gọi đại diện các nhóm lên báo cáo kết quả hoạt động.
- GV: Yêu cầu các nhóm khác nhận xét, đánh giá và chấm điểm chéo nhau theo phân công của GV.
- HS: Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động của nhóm khác.
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập 3:
- Thảo luận nhóm và đại diện nhóm trả lời, hoàn thành các câu hỏi sau:
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
- GV: Quan sát các nhóm hoạt động, hỗ trợ các cá nhân hoặc nhóm gặp khó khăn.
- HS: Các nhóm thảo luận, thống nhất kết quả ghi vào bảng nhóm, phân công thành viên nhóm chuẩn bị báo cáo kết quả khi hết thời gian quy định thảo luận nhóm.
- Báo cáo kết quả thảo luận:
- GV: Thông báo hết thời gian hoạt động nhóm. Gọi đại diện các nhóm lên báo cáo kết quả hoạt động.
Công việc | Mô tả thuật toán... | CT máy tính viết. |
| Đầu vào | Nhập hai số a và b | 3, 4, 5, 6 |
| Bước xử lí | Tổng <- a + b | 7 |
| Đầu ra | Thông báo giá trị của tổng | 8 |
- Kết thúc thảo luận, GV yêu cầu các nhóm đổi chéo bảng nhóm và phiếu học tập cho nhau. Các nhóm thực hiện chấm chéo vào Bảng kiểm trước khi thực hiện báo cáo.
- Yêu cầu nhóm cử đại diện trình bày kết quả của nhóm bạn và thông báo Bảng kiểm mà nhóm dành cho nhóm bạn lên bảng.
- HS: Nhận xét, đánh giá kết quả hoạt động của nhóm khác.
- Nhận xét, đánh giá, kết luận chốt kiến thức:
- GV nhận xét, chốt kiến thức.
- GV mở rộng và đặt câu hỏi thảo luận: "Các chương trình máy tính hoạt động hoàn toàn theo các bước lập trình sẵn của con người. Vậy các hệ thống Trí tuệ nhân tạo (AI) như robot hút bụi hay trợ lý ảo Siri hoạt động như thế nào? Chúng có tự đưa ra quyết định ngoài tầm kiểm soát của con người không?". GV hướng dẫn HS thảo luận để nhận biết rằng các hệ thống AI cũng hoạt động theo lập trình (gồm thuật toán và dữ liệu) và chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ, con người luôn là người quyết định cuối cùng.
I. CHƯƠNG TRÌNH MÁY TÍNH:
1. Thực hiện thuật toán:
- Máy tính thực hiện công việc theo chương trình bằng NNLT như Python, Java, Scratch, ...
- Chương trình là mô tả thuật toán để máy tính “hiểu” và thực hiện được.
- Chương trình dựa trên các dữ liệu đầu vào, tiến hành các bước xử lý dữ liệu để trả lại các kết quả đầu ra.
- Hệ thống AI hoạt động theo lập trình (kết hợp giữa thuật toán và dữ liệu huấn luyện) để hỗ trợ con người giải quyết công việc hiệu quả hơn, nhưng con người vẫn là chủ thể kiểm soát và đưa ra quyết định cuối cùng.
