Bài 4 Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX - Lịch Sử 7

[Trang Dimple]

Bài 4 Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX - Lịch Sử 7​

1. Tiến trình phát triển của lịch sử Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX

- Sau khi nhà Tùy sụp đổ, Lịch sử Trung Quốc tiếp tục trải qua các thời đại:

+ Nhà Đường (618 - 907)

+ Thời kỳ Ngũ đại thập quốc (907 - 960)

+ Thời Tống (960 - 1279)

+ Thời Nguyên (1271 - 1368)

+ Nhà Minh (1368 - 1644)

+ Nhà Thanh (1644 - 1911).

Tử Cấm Thành (Bắc Kinh, Trung Quốc)

2. Trung Quốc dưới thời Đường

a. Chính trị:

- Củng cố và hoàn thiện bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương, nâng cao quyền lực của Hoàng đế.

- Mở nhiều khoa thi để tuyển chọn nhân tài.

- Tiếp tục chính sách xâm lược để bành trướng, mở rộng lãnh thổ.

b. Kinh tế:

- Nông nghiệp: có bước phát triển

+ Nhà nước thực hiện nhiều chính sách khuyến khích nông nghiệp, như: giảm thuế; chia ruộng công và ruộng bỏ hoang cho nông dân (chế độ quân điền)…

+ Nhiều kĩ thuật canh tác mới được áp dụng

- Thủ công nghiệp:

+ Xuất hiện nhiều xưởng thủ công với hàng chục người làm việc

+ Nhiều sản phẩm nổi tiếng, như: gốm, lụa…

- Thương nghiệp:

+ Xuất hiện nhiều thành thị lớn như Trường An, Lạc Dương,…

+ Hình thành “con đường tơ lụa”

Hình ảnh thương nhân trên con đường tơ lụa

3. Sự phát triển kinh tế thời Minh Thanh.

- Nông nghiệp: có bước tiến về kĩ thuật gieo trồng, diệt tích canh tác và sản lượng nông nghiệp tăng nhiều…

- Thủ công nghiệp: có những công trường thủ công lớn, thuê nhiều nhân công và sản phẩm rất đa dạng

- Thương nghiệp:

+ Nhiều thành thị sầm uất, như: Bắc Kinh, Nam Kinh…

+ Có quan hệ buôn bán với nhiều quốc gia trên thế giới, như: Ấn Độ, Ba Tư…

=> Mầm mống quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện nhưng chưa đủ sức chi phối nền kinh tế - xã hội.

4. Những thành tựu văn hóa chủ yếu của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến thế kỷ XIX

a. Tư tưởng - tôn giáo

- Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống của chế độ phong kiến Trung Quốc

Khổng Tử và các học trò (tranh vẽ)

- Phật giáo phát triển, thịnh hành nhất dưới thời Đường

Nhà sư Huyền Trang (thời Đường) sang Ấn Độ học tập kinh pháp

b. Văn học - Sử học

- Sử học:

+ Cơ quan chép sử được thành lập từ thời nhà Đường

+ Nhiều bộ sử lớn, như: Minh sử, Thanh thực lục,…

- Văn học:

+ Phát triển đa dạng về thể loại, như: phú, từ, kinh kịch, thơ, tiểu thuyết chương hồi..

+ Bộ Sử kí của Tư Mã Thiên

+ Thơ phát triển mạnh dưới thời Đường với nhiều nhà thơ nổi tiếng, như: Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị…

+ Tiểu thuyết phát triển mạnh thời Minh-Thanh. Nhiều tác phẩm tiêu biểu như: Tây Du Kí của Ngô Thừa Ân, Thủy Hử của Thi Nại Am, ...

Nhà thơ Lý Bạch (tranh vẽ)

c. Kiến trúc, điêu khắc:

- Xây dựng nhiều cung điện cổ kính, như: Cố cung, Viên minh Viên, Tử Cấm thành…

- Có nhiều bức họa đạt tới đỉnh cao, những bức tượng phật tinh xảo…

Tượng phật tạc trên hang đá ở Mạc Cao (Đôn Hoàng)

 

[Trang Dimple]

Bài 4 Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX - Lịch Sử 7​

 

[Trang Dimple]

 

[Trang Dimple]

Lịch sử Trung Quốc từ thế kỉ VII đến giữa thế kỉ XIX: Hành trình từ Thịnh thế đến những mầm mống Kinh tế mới
Trung Quốc là một trong những nền văn minh lớn và lâu đời nhất ở phương Đông. Với một tiến trình lịch sử trải dài hàng nghìn năm, quốc gia này đã xây dựng được một chế độ phong kiến phát triển rực rỡ qua nhiều triều đại, để lại những di sản vô giá cho nhân loại.
1. Giới thiệu tổng quan và Tiến trình phát triển lịch sử
Lịch sử phong kiến Trung Quốc chính thức được xác lập vào năm 221 TCN, khi Tần Thủy Hoàng thống nhất đất nước, chấm dứt thời kỳ phân tán của các nước chư hầu và lập ra triều đại phong kiến đầu tiên. Từ dấu mốc này, Trung Quốc đã trải qua nhiều thăng trầm với sự kế thừa của các vương triều lớn.
Dưới đây là bảng tóm tắt các mốc thời gian và triều đại quan trọng theo tiến trình lịch sử (dựa trên nguồn sử liệu từ sách giáo khoa):​

Triều đại​	Thời gian​	Đặc điểm chính​
Tần​	221 TCN – 206 TCN​	Tần Thủy Hoàng thống nhất lãnh thổ, xác lập chế độ phong kiến.​
Hán​	206 TCN – 220​	Một trong những thời kỳ thịnh vượng đầu tiên.​
Biến động​	220 – 589​	Thời kỳ phân chia, loạn lạc kéo dài.​
Tùy​	589 – 618​	Nhà Tùy thống nhất lại đất nước, đặt nền tảng cho sự phát triển sau này.​
Đường​	618 – 907​	Giai đoạn phát triển đỉnh cao, đạt đến sự thịnh trị về mọi mặt.​
Ngũ đại​	907 – 960​	Thời kỳ phân tán ngắn giữa nhà Đường và nhà Tống.​
Tống​	960 – 1279​	Kinh tế và văn hóa phát triển mạnh mẽ.​
Nguyên​	1271 – 1368​	Triều đại do người Mông Cổ thiết lập.​
Minh​	1368 – 1644​	Khôi phục quyền kiểm soát của người Hán, mầm mống kinh tế mới xuất hiện.​
Thanh​	1644 – 1911​	Triều đại phong kiến cuối cùng của Trung Quốc.​

2. Sự thịnh vượng của Trung Quốc dưới thời Đường (618 – 907)
Thời Đường được coi là giai đoạn hoàng kim của chế độ phong kiến Trung Quốc. Đặc biệt, dưới sự trị vì của Đường Thái Tông, bộ máy nhà nước và nền kinh tế đã đạt đến sự ổn định và phát triển vượt bậc.
Về Chính trị: Nhà Đường đã hoàn thiện bộ máy cai trị từ trung ương đến địa phương với những đặc điểm nổi bật:
-Các hoàng đế cử người thân tín cai quản các địa phương.​

-Tổ chức nhiều khoa thi để tuyển chọn nhân tài vào bộ máy quan lại, thể hiện tư tưởng trọng dụng người có thực tài.​

-Tư tưởng trị quốc của Đường Thái Tông rất tiến bộ, ông coi trọng sức mạnh của nhân dân:​

"Thuyền ví như vua, nước ví như dân, nước có thể chở thuyền, cũng có thể lật thuyền."
Về Kinh tế: Sự sung túc của thời Đường đến từ những chính sách kinh tế sát thực tế:
-Chế độ quân điền: Nhà nước lấy ruộng công và ruộng bỏ hoang chia cho nông dân, giúp họ có tư liệu sản xuất.​

-Chính sách thuế: Thực hiện giảm thuế để nông dân yên tâm canh tác, thúc đẩy nông nghiệp phát triển.​

Cảnh tượng thái bình, thịnh trị của thời kỳ này được sử liệu ghi lại đầy ấn tượng:
“Dưới thời Đường Thái Tông, cổng ngoài mấy tháng không đóng, ngựa bò đầy đồng, khách đi đường mấy nghìn dặm không cần mang theo lương thực.” (Theo Nguyễn Gia Phu, Nguyễn Huy Quý, Lịch sử Trung Quốc, NXB Giáo dục, 2003)
Về Giao thương: Đây là thời kỳ "Con đường tơ lụa" trở thành tuyến đường giao thương huyết mạch nối liền phương Đông và phương Tây. Với tơ lụa là mặt hàng buôn bán chủ yếu, con đường này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn là hành trình kết nối văn hóa, tôn giáo Á - Âu, để lại nhiều di sản quý báu.
3. Sự phát triển kinh tế thời Minh – Thanh
Kế thừa sự thịnh trị của thời Đường, các triều đại Minh - Thanh tiếp tục đưa kinh tế Trung Quốc tiến thêm một bước dài với những kỹ thuật tinh xảo và sự xuất hiện của các yếu tố kinh tế mới.
Nông nghiệp & Thủ công nghiệp:
-Nông nghiệp có những bước tiến lớn về kỹ thuật gieo trồng, diện tích và sản lượng lương thực tăng vượt bậc so với các thời kỳ trước.​

-Nghề gốm sứ: Giang Tây trở thành trung tâm sản xuất đồ sứ lớn nhất. Đặc biệt là Trấn Cảnh Đức (thuộc Giang Tây) được mệnh danh là kinh đô đồ sứ, với những sản phẩm được miêu tả là "trắng như ngọc, sáng như gương, mỏng như giấy và vang như chuông".

-Nghề dệt: Nhiều xưởng dệt lớn, chuyên môn hóa cao xuất hiện tại Tô Châu và Tùng Giang.​

-Đóng tàu: Các xưởng đóng tàu đã chế tạo được những loại thuyền lớn, phục vụ giao lưu hàng hải rộng rãi.​

-Thương nghiệp & Mầm mống Tư bản chủ nghĩa: Sự phát triển của thủ công nghiệp và giao thương đã dẫn đến sự phồn vinh của các thành thị lớn như Bắc Kinh, Nam Kinh và các thương cảng sầm uất như Quảng Châu, Phúc Kiến. Chính tại những trung tâm kinh tế này, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa đã nảy sinh thông qua việc xuất hiện các xưởng thủ công quy mô lớn, thực hiện việc thuê mướn nhân công. Mặc dù các quan hệ thuê mướn này đã hình thành, nhưng quy mô của chúng còn nhỏ bé, chưa đủ sức chi phối toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội phong kiến lúc bấy giờ.
4. Những thành tựu văn hóa tiêu biểu (Thế kỉ III TCN – Giữa thế kỉ XIX)
Nền văn hóa Trung Quốc thời phong kiến là một kho tàng đồ sộ, có sức lan tỏa và ảnh hưởng mạnh mẽ đến khu vực.Tư tưởng & Tôn giáo
-Nho giáo: Trở thành hệ tư tưởng chính thống, là nền tảng duy trì trật tự xã hội phong kiến.​

-Phật giáo: Phát triển thịnh hành, nhất là dưới thời Đường. Nhiều chùa chiền, tượng Phật được xây dựng và kinh Phật được dịch, in ấn rộng rãi. Bản in "Kinh Kim Cương" (năm 868) là minh chứng cho kỹ thuật in ấn đỉnh cao và là cuốn sách in hoàn chỉnh lâu đời nhất thế giới.​

Văn học
Văn học Trung Quốc đạt được những thành tựu rực rỡ qua nhiều thể loại:
-Thơ Đường: Đạt đến đỉnh cao với những tên tuổi lẫy lừng như Lý Bạch, Đỗ Phủ, Bạch Cư Dị.​

• Thủy hử (Thi Nại Am)​
• Tam quốc diễn nghĩa (La Quán Trung)​
• Tây du ký (Ngô Thừa Ân)​
• Hồng lâu mộng (Tào Tuyết Cần)​

Kiến trúc & Điêu khắc
Nhiều công trình kỳ vĩ đã trở thành biểu tượng của văn minh nhân loại như Vạn Lý Trường Thành, Tử Cấm Thành. Đáng chú ý, trong quá trình xây dựng thành Bắc Kinh, người kiến trúc sư tài năng gốc Việt là Nguyễn An đã đóng vai trò là Tổng công trình sư (Tổng đốc công), một đóng góp to lớn của người Việt vào di sản văn hóa thế giới.
Khoa học & Kĩ thuật
-Sử học: Phát triển sớm với bộ Sử ký của Tư Mã Thiên cùng các bộ sử lớn như Hán thư, Hậu Hán thư...​

-Y học: Đạt nhiều thành tựu nổi bật với các bộ sách như Bản thảo cương mục, Hoàng đế nội kinh... Đây là những tác phẩm đặt nền tảng quan trọng cho y học phương Đông và có ảnh hưởng lâu dài.​

-Bốn phát minh lớn (Tứ đại phát minh): Đóng góp vĩ đại cho văn minh nhân loại bao gồm: Kĩ thuật làm giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng.​

5. Tổng kết và Ý nghĩa lịch sử
Hành trình lịch sử của Trung Quốc từ thế kỷ VII đến giữa thế kỷ XIX là một thiên anh hùng ca về sức sáng tạo và sự phát triển. Những thành tựu rực rỡ này không chỉ khẳng định vị thế của một nền văn minh lớn mà còn tạo ra tầm ảnh hưởng sâu rộng đến các nước láng giềng trong khu vực, trong đó có Việt Nam.

Nhìn vào những di sản còn trường tồn đến ngày nay, chúng ta có thể thấy rõ sức sống bền bỉ của văn hóa phương Đông. Một câu hỏi mở cho mỗi chúng ta: Giữa những biến động dữ dội của lịch sử, điều gì đã giúp những giá trị văn hóa và kinh tế của Trung Quốc thời kỳ này vẫn giữ nguyên được sức hút và giá trị nghiên cứu cho đến tận thời đại ngày nay?​