Bài 17 Việt Nam kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước giai đoạn 1965 – 1975

[Trang Dimple]

Lịch sử 9- Bài 17: Việt Nam kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước giai đoạn 1965 – 1975​

1. Cả nước trực tiếp chiến đấu chống Mỹ, cứu nước (1965-1973)

a) Miền Nam chống chiến lược “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968)

♦ Âm mưu và thủ đoạn của Mĩ:

- “Chiến tranh cục bộ” là một chiến lược chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mỹ, chủ yếu được tiến hành bằng lực lượng quân đội Mỹ, quân một số nước đồng minh và quân đội tay sai Sài Gòn, trong đó quân Mỹ giữ vai trò chủ yếu.

- Dựa vào vũ khí, phương tiện chiến tranh hiện đại, Mỹ mở các cuộc hành quân “tìm diệt”, “bình định" ở miền Nam và gây chiến tranh phá hoại miền Bắc.

♦ Nhân dân miền Nam đánh bại chiến lược Chiến tranh cục bộ

- Năm 1965, đẩy lùi cuộc hành quân của quân Mỹ nhằm “tìm diệt” bộ đội chủ lực của ta ở Vạn Tường (Quảng Ngãi) ngày 18-8. Trận Vạn Tường đã mở đầu cao trào "Tìm Mỹ mà đánh, lùng ngụy mà diệt" trên khắp miền Nam.

- Năm 1965-1967: quân dân Việt Nam lần lượt đánh bại cuộc phản công mùa khô 1965-1966 (nhằm vào các căn cứ ở Đông Nam Bộ, khu V) và cuộc phản công mùa khô 1966-1967 (với ba cuộc hành quân lớn “tìm diệt”, “bình định") của quân Mỹ và quân đội tay sai Sài Gòn.

- Năm 1968, Tiến hành cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân vào hầu khắp các đô thị, tiến công các vị trí đầu não của địch (đêm 30, rạng sáng 31-1). Thắng lợi của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân đã: buộc Mỹ phải tuyên bố “phi Mỹ hoá” chiến tranh xâm lược (thừa nhận sự thất bại của chiến lược “Chiến tranh cục bộ”); chấp nhận đàm phán ở Pa-ri (Pháp) để bàn về chấm dứt chiến tranh.


b) Miền Nam chống chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh" của Mỹ (1969-1973)

♦ Âm mưu và thủ đoạn của Mĩ:

- Sau thất bại của chiến lược “Chiến tranh cục bộ" Mỹ chuyển sang chiến lược Việt Nam hoá chiến tranh ở miền Nam Việt Nam và mở rộng chiến tranh ra toàn Đông Dương.

- Chiến lược Việt Nam hoá chiến tranh cũng là một chiến lược chiến tranh xâm lược thực dân mới của Mỹ, được tiến hành bằng lực lượng quân đội Sài Gòn là chủyếu (quân Mỹ và quân đóng minh rút dần khỏi chiến tranh), phối hợp với hoả lực, không quân Mỹ và vẫn do có văn Mỹ chỉ huy.

♦ Nhân dân miền Nam đánh bại chiến lược Việt Nam hóa Chiến tranh

- Đảng chủ trương tiếp tục đẩy mạnh tổng công kích, tổng khởi nghĩa, đẩy mạnh ba mũi giáp công, kết hợp với đấu tranh ngoại giao để đánh bại chiến lược “Việt Nam hoá chiến tranh của Mỹ.

- Thắng lợi trên mặt trận chính trị - ngoại giao:

+ Ngày 6/6/1969, Chính phủ cách mạng lâm thời cộng hòa Miền Nam Việt Nam được thành lập.

+ Trong hai ngày 24 và 25 /4/1970, Hội nghị cấp cao ba nước Đông Dương họp biểu thị quyết tâm chống đế quốc Mĩ.

+ Phong trào phá “ấp chiến lược” ở các vùng nông thôn diễn ra mạnh mẽ.

+ Phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân lao động, học sinh, sinh viên,... tại các đô thị diễn ra sôi nổi.

- Thắng lợi trên mặt trận quân sự:

+ Từ 30/4 đến 30/6/1970, liên quân Việt - Campuchia đã đánh bại cuộc hành quân xâm lược Campuchia của Mĩ và chính quyền Sài Gòn.

+ Từ ngày 12/2/1973 đến 23/3/1971, liên quân Việt - Lào đã đánh bại cuộc hành quân mang tên “Lam Sơn 719” của Mĩ và quân đội Sài Gòn.

+ Năm 1972, quân dân Việt Nam tiến hành cuộc Tiến công chiến lược → buộc Mĩ phải tuyên bố "Mĩ hoá" trở lại chiến tranh xâm lược.

c) Miền Bắc chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ và tiếp tục chi viện cho miền Nam (1965-1973)

♦ Miền Bắc chống chiến tranh phá hoại lần thứ nhất:

- Sau khi dựng lên sự kiện Vịnh Bắc Bộ (tháng 8-1964), Mỹ cho máy bay ném bom bắn phá một số nơi ở miền Bắc. Tháng 2-1965, Mỹ chính thức gây ra cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất bằng không quân và hải quân.

- Ngay từ ngày đầu Mỹ mở rộng chiến tranh, quân dân miền Bắc đã chuyển mọi hoạt động sang thời chiến, vừa chiến đấu chống chiến tranh phá hoại, vừa sản xuất và chi viện cho miền Nam.

- Kết quả:

+ Trong hơn 4 năm, miền Bắc bắn rơi, phá huỷ 3.243 máy bay, loại khỏi vòng chiến dấu hàng nghìn phi công, bán cháy và chìm 143 tàu chiến.

+ Giao thông vận tải ở miền Bắc vẫn được đảm bảo thông suốt, đáp ứng yêu cầu phục vụ sản xuất và đời sống.

- Bị thất bại nặng nề ở cả hai miền Nam-Bắc, ngày 1-11-1968, Mỹ phải tuyên bố ngừng chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất.

♦ Miền Bắc chống chiến tranh phá hoại lần thứ hai:

- Tháng 4-1972, Mỹ bắt đầu cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ hai bằng không quân và hải quân.

- Quân dân miền Bắc đã chủ động, kịp thời chống trả ngay từ trận đầu, đặc biệt đã đánh bại hoàn toàn cuộc tập kích chiến lược đường không bằng máy bay B52 của Mỹ vào Hà Nội, Hải Phòng và nhiều thành phố khác ở miền Bắc trong 12 ngày đêm (từ 18 đến 29-12-1972).

- Thắng lợi này được coi như trận “Điện Biên Phủ trên không”, buộc Mỹ phải trở lại bàn hội nghị và kí Hiệp định Pa-ri về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam (1973).

♦ Miền Bắc thực hiện nghĩa vụ hậu phương

- Nhờ hai tuyến đường vận chuyển chiến lược Bắc-Nam (trên bộ và trên biển), trong giai đoạn 1965-1973, tính chung sức người, sức của từ miền Bắc chi viện cho miền Nam đã tăng gấp nhiều lần so với giai đoạn trước.

- Qua 4 năm (1965-1968), hơn 30 vạn cán bộ, bộ đội đã được cử vào Nam tham gia và phục vụ chiến đấu, xây dựng kinh tế, văn hoá tại các vùng giải phóng; hàng chục vạn tấn vũ khí, đạn dược, quân trang, quân dụng, xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc men,.... cũng được chi viện cho miền Nam.

2. Hoàn thành giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1973-1975)

- Cuối tháng 3-1973, Mỹ buộc phải rút quân khỏi miền Nam nhưng vẫn giữ lại cố vấn quân sự và tiếp tục viện trợ cho chính quyền Sài Gòn. Chính quyền Sài Gòn ngang nhiên phá hoại Hiệp định Pa-ri, tiến hành chiến dịch tràn ngập lãnh thổ, liên tiếp mở các cuộc hành quân, bình định, lấn chiếm vùng giải phóng của ta. Quân dân miền Nam vừa kiên quyết đánh trả các cuộc hành quân “bình định-lấn chiếm" của địch để bảo vệ vùng giải phóng, vừa chủ động tiến công, mở rộng vùng giải phóng.

- Đến cuối năm 1974 - đầu năm 1975, tình hình so sánh lực lượng ở miền Nam thay đổi có lợi cho cách mạng, đặc biệt là sau chiến thắng Phước Long (1-1975), Bộ Chính trị Trung ương Đảng đã quyết tâm hoàn chỉnh kế hoạch giải phóng hoàn toàn miền Nam trong hai năm 1975-1976 và nhấn mạnh: “Nếu thời cơ đến vào đầu hoặc cuối năm 1975, thì lập tức giải phóng miền Nam trong năm 1975”.

- Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 trải qua ba chiến dịch lớn: chiến dịch Tây Nguyên, chiến dịch Huế-Đà Nẵng và Chiến dịch Hồ Chí Minh.

+ Chiến dịch Tây Nguyên diễn ra từ ngày 4-3 đến ngày 24-3 kết thúc thắng lợi.

+ Chiến dịch Huế-Đà Nẵng bắt đầu từ ngày 21-3, đến ngày 26-3 thành phố Huế và toàn tỉnh Thừa Thiên dược giải phóng, đến chiều 29-3, Đà Nẵng cũng dược hoàn toàn giải phóng.

+ Chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu 26/4, đến 30/4/1975, xe tăng Quân Giải phóng tiến vào Độc Lập, bắt toàn bộ nội các của chính quyền Sài Gòn. 11 giờ 30 phút, lá cờ cách mạng tung bay nóc dinh, báo hiệu sự toàn thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

- Sau khi Sài Gòn được giải phóng, lực lượng vũ trang và nhân dân các tỉnh còn lại đã thừa thắng tiến công và nổi dậy. Ngày 2-5, Châu Đốc là tỉnh cuối cùng ở miền Nam được giải phóng.

=> Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân 1975 kết thúc thắng lợi. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân Việt Nam toàn thắng.

3. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975)

a) Nguyên nhân thắng lợi

♦ Nguyên nhân chủ quan:

- Sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh, với đường lối chính trị quân sự đúng đắn, sáng tạo.

- Nhân dân Việt Nam giàu lòng yêu nước, đoàn kết nhất trí, lao động cần cù, chiến đấu dũng cảm.

- Hậu phương miền Bắc lớn mạnh, đáp ứng kịp thời yêu cầu của cuộc chiến đấu ở hai miền.

♦ Nguyên nhân khách quan:

- Tinh thần đoàn kết chiến đấu của nhân dân 3 nước Đông Dương.

- Sự đồng tình ủng hộ, giúp đỡ của các lực lượng cách mạng, hòa bình, dân chủ trên thế giới, nhất là của Liên Xô, Trung Quốc, các nước xã hội chủ nghĩa khác.

b) Ý nghĩa lịch sử

♦ Đối với quốc tế:

- Tác động lớn đến tình hình nước Mĩ và thế giới.

- Góp phần làm tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân; cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới.

♦ Đối với Việt Nam:

- Kết thúc 21 năm kháng chiến chống Mĩ, cứu nước và 30 năm chiến tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc; chấm dứt ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, hoàn thành cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân trong cả nước.

- Mở ra kỉ nguyên mới trong lịch sử dân tộc - kỉ nguyên đất nước độc lập, thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội.

Xem thêm

Bài 16 Việt Nam kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, thống nhất đất nước giai đoạn 1954 – 1965​

 

[Trang Dimple]

Việt Nam Kháng Chiến Chống Mỹ, Cứu Nước (1965 – 1975): Hành Trình Thống Nhất Đất Nước

1. Điểm hội tụ của những mâu thuẫn thời đại
Giai đoạn 1965 – 1975 không đơn thuần là một chương trong lịch sử dân tộc, mà còn là "điểm hội tụ" của những mâu thuẫn gay gắt nhất trên bản đồ địa chính trị thế giới thời bấy giờ. Đây là thời kỳ thử thách cam go, nơi ý chí độc lập của Việt Nam đối đầu trực diện với những toan tính trong Chiến tranh Lạnh. Với mục tiêu cốt lõi là kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và thống nhất đất nước, mười năm này đã trở thành khúc tráng ca oanh liệt nhất, khẳng định khát vọng tự do không gì lay chuyển nổi của một dân tộc.
2. Cuộc kháng chiến trong vòng xoáy Chiến tranh Lạnh
Cuộc kháng chiến của Việt Nam đặt trong bối cảnh sự đối đầu Đông – Tây giữa hai phe Tư bản chủ nghĩa và Xã hội chủ nghĩa diễn ra quyết liệt. Việt Nam trở thành trọng tâm trong chiến lược mở rộng ảnh hưởng của các cường quốc.​

• Sự can thiệp có hệ thống của Mỹ: Mỹ đứng đầu hệ thống Tư bản chủ nghĩa, đã sớm can thiệp vào Việt Nam bằng việc hỗ trợ thực dân Pháp tiến hành chiến tranh xâm lược (1950 – 1954). Sau đó, Mỹ trực tiếp thiết lập và hỗ trợ chính quyền ở miền Nam, tiến hành cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (1954 – 1975) nhằm ngăn chặn sức lan tỏa của chủ nghĩa xã hội.​
• Sự ủng hộ từ phe Xã hội chủ nghĩa: Liên Xô và các nước đồng minh đã đóng vai trò là điểm tựa quốc tế vững chắc. Phe Xã hội chủ nghĩa không chỉ ủng hộ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc mà còn viện trợ, sát cánh cùng nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, hướng tới mục tiêu tối thượng là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (1954 – 1975).​

3. Làn sóng phản chiến mạnh mẽ ngay trong lòng nước Mỹ (1969 – 1970)
Chính sách leo thang và mở rộng chiến tranh xâm lược của chính quyền Mỹ không chỉ gây tổn thất trên chiến trường mà còn tạo ra một cuộc khủng hoảng chính trị sâu sắc ngay tại nội bộ nước này. Đặc biệt, sau quyết định leo thang chiến tranh vào năm 1969 của Tổng thống Ních-xơn, sự phản đối của công dân Mỹ đã chạm đến đỉnh điểm.
"Tháng 5/1970, một làn sóng biểu tình khổng lồ của sinh viên và nhân dân Mỹ đã bùng phát với khoảng 4 triệu người tham gia. Phong trào phản chiến này diễn ra rầm rộ tại hàng trăm trường đại học, dẫn đến việc đóng cửa lớp học tại các ngôi trường này trên khắp nước Mỹ."
Sự kiện lịch sử này là minh chứng cho thấy cuộc chiến tranh phi nghĩa của Mỹ tại Việt Nam đã vấp phải sự phản kháng quyết liệt từ chính lực lượng tiến bộ trong lòng nước Mỹ.
4. Miền Bắc: Vừa kháng chiến, vừa kiến quốc
Trong suốt giai đoạn này, miền Bắc không chỉ là hậu phương lớn mà còn là nhân tố quyết định thắng lợi cuối cùng thông qua việc thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược:​

• Giai đoạn 1945 – 1954: Xây dựng, phát triển vùng giải phóng làm nền tảng cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.​
• Giai đoạn 1954 – 1975: Miền Bắc thực hiện sứ mệnh "vừa kháng chiến, vừa kiến quốc". Một mặt, kiên trì xây dựng chủ nghĩa xã hội để làm chỗ dựa vững chắc về kinh tế và quốc phòng; mặt khác, dốc toàn lực chi viện cho tiền tuyến, tiếp tục kháng chiến chống Mỹ nhằm mục tiêu giải phóng hoàn toàn để thống nhất đất nước.​

Sức mạnh tổng hợp từ sự kết hợp giữa nhiệm vụ xây dựng và chiến đấu đã tạo nên nội lực bền bỉ cho dân tộc Việt Nam.
5. Sự thật thú vị: "Cú hích" kinh tế của Nhật Bản
Bạn có biết rằng Nhật Bản đã tận dụng triệt để những cơ hội từ cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ để tạo nên bước ngoặt cho chính mình?
Trong những năm 60 của thế kỷ XX, kinh tế Nhật Bản đã đạt được sự tăng trưởng "thần kỳ". Một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến thành công này là việc Nhật Bản tận dụng các đơn đặt hàng quân sự, cung cấp hàng hóa và dịch vụ phục vụ cho các hoạt động chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam. Đây là một khía cạnh gián tiếp cho thấy tác động sâu rộng của chiến tranh Việt Nam đến cục diện kinh tế khu vực Đông Á.
6. Kết luận: Ý nghĩa lịch sử của ngày Đại thắng
Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1965 – 1975) đã kết thúc bằng thắng lợi rực rỡ vào mùa Xuân năm 1975. Đây là thành quả của lòng yêu nước nồng nàn, sự kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và sự kết hợp tài tình giữa sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Kết quả thống nhất đất nước hoàn toàn vào năm 1975 không chỉ khép lại một kỷ nguyên kháng chiến gian khổ nhưng oanh liệt, mà còn mở ra trang sử mới cho nước Việt Nam độc lập, thống nhất. Đây mãi là mốc son chói lọi, là niềm tự hào kiêu hãnh của mọi thế hệ người dân Việt Nam.
​