• Chào mừng bạn truy cập Kiến thức Việt Nam - VnKienthuc.Com
    Định hướng VnKienthuc.com
    VHT BOOKS - Hiệu sách dành cho học sinh, sinh viên
    VnKienthuc tạm khóa đăng ký tài khoản tự động để hạn chế SEO bẩn, SPAM, quảng cáo.
    Chưa đăng ký, KHÁCH vẫn có thể đọc và bình luận.

Cảm nhận về bài thơ Cuộc chia ly màu đỏ của nhà thơ Nguyễn Mỹ

uocmo_kchodoi

Moderator
Xu
0
Những năm tháng trung học phổ thông, dù là dân ban A song tôi lại thường có thói quen nghịch cái núi sách văn của chị tôi, trong đó tôi rất thích đọc những bài viết của các anh chị trong cuốn "Những bài văn đạt giải quốc gia". Tôi đặc biệt thích bài thơ "Cuộc chia ly màu đỏ" của cố nhà thơ Nguyễn Mỹ sau khi đọc được một bài cảm nhận về bài thơ này đạt giải Nhất bảng A năm đó. Và rồi cuốn sách lạc đi đâu, tôi không còn giữ cuốn sách đó nữa. Cho đến hôm nay, bất chợt tôi tìm thấy bài viết này trên một trang mạng. Tôi mạn phép được chia sẻ, để các bạn có thể tham khảo, cũng như để cảm nhận được nhiều hơn vẻ đẹp của thứ tình cảm sâu sắc được nói đến trong bài thơ.
Bài viết như sau:

Không hiểu sao tôi yêu cái “màu đỏ” ấy đến thế. Cái màu đỏ chói chang, rực rỡ, cái màu đỏ đằm thắm, dịu dàng, cái mày đỏ “như cái màu đỏ ấy” trong “Cuộc chia li mày đỏ của Nguyễn Mỹ - nhà thơ quá cố.
Trong cuộc sống, có biết bao điều ta nâng niu quý trọng, yêu mến. Bạn rất yêu bức phù điêu tạc chân dung một vị thần công lí, còn người khác lại rung động bởi nét nhạc dịu nhẹ thiết tha của Sophanh, và là người thứ ba lại yêu bức họa cánh rừng xào xạc như hiện ra trước mắt ta trong “Mùa thu vàng” của Levitan…Nhưng có lẽ riêng tôi, cái mà tôi yêu nhất đó là những vần thơ tươi xanh, những vần thơ lửa cháy, trong những vần thơ ấy có “cái màu đỏ ấy”…Có thể lúc đầu đó chỉ là một tình yêu đầy cảm tính. Nhưng dần dần, cái cảm tính ấy mất đi và nhường chỗ cho một cái gì đó cao quý lắm…mà chính tôi không định nghĩa nổi. Tôi muốn vác bạn cùng tôi yêu bài thơ ấy và màu đỏ ấy.

Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ
Tươi như cánh nhạn lai hồng
Trưa một ngày sắp ngả sang đông
Thu, bỗng nắng vàng lên rực rỡ.
Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ
Tiễn đưa chồng trong nắng vườn hoa

Chồng của cô sắp sửa đi xa
Cùng đi với nhiều đồng chí nữa
Chiếc áo đỏ rực như than lửa
Cháy không nguôi trước cảnh chia ly
Vườn cây xanh và chiếc nón trắng kia
Không giấu nổi tình yêu cô rực cháy
Không che được nước mắt cô đã chảy
Những giọt long lanh, nóng bỏng, sáng ngời
Chảy trên bình minh đang hé giữa làn môi
Và rạng đông đang hừng trên nét mặt
Một rạng đông với màu hồng ngọc
Cây si xanh gọi họ đến ngồi
Trong bóng rợp của mình, nói tới ngày mai...

Ngày mai sẽ là ngày sum họp
Đã tỏa sáng những tâm hồn cao đẹp!
Nắng vẫn còn ngời trên những lá si
Và người chồng ấy đã ra đi...
Cả vườn hoa đã ngập tràn nắng xế
Những cánh hoa đỏ vẫn còn rung nhè nhẹ
Gió nói, tôi nghe những tiếng thì thào
"Khi Tổ quốc cần họ biết sống xa nhau..."

Nhưng tôi biết cái màu đỏ ấy
Cái màu đỏ như màu đỏ ấy
Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi
Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người
Sẽ là ánh lửa hồng trên bếp
Một làng xa giữa đêm gió rét...
Nghĩa là màu đỏ ấy theo đi
Như không hề có cuộc chia ly...


Trong cuộc sống, chia ly là chuyện tất nhiên. Mỗi con người đã chứng kiến biết bao cuộc ra đi, và có người không trở về…Tôi cũng vậy, từ nhỏ tôi đã phải tiếp xúc với những cuộc chia ly. Đầu tiên là trong lời ru của bà ôm tôi vào lòng, bà tôi nhẹ nhàng hát ru:”À ơi, cháu ngoan cháu ngủ với bà, bố mày đi đánh giặc xa chưa về”, giọng ngâm trầm trầm của bà nghe sao mà buồn, mà nhớ. Lên ba tuổi, tôi được chứng kiến một cuộc ra đi thực sự, không phải trong giấc ngủ chập chờn nữa: Bà và mẹ tôi, nước mắt lưng tròng tiễn đưa cha và các anh tôi lên đường ra mặt trận. Nhìn những giọt nước mắt long lanh trên mi mắt mẹ, tôi cảm thấy sợ, một nỗi sợ mơ hồ. Vì sao phải có những cuộc ra đi ấy? Nỗi sợ ấy cứ lớn dần theo năm tháng

Thế rồi một hôm, tôi cũng không còn nhớ rõ, khi chị phát thanh viên vừa đọc xong bản tin chiến thắng trên chiến trường diệt Mỹ, tôi bỗng nghe ấm áp một giọng ngâm, một người nào đó đang ngâm bài thơ “Cuộc chia ly màu đỏ” của nhà thơ Nguyễn Mỹ. Tôi lắng nghe và có một điều gì rất lạ đang xáo trộn trong tôi:

“Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ
Tươi như cánh nhạn lai hồng
Trưa một ngày sắp ngả sang đông
Thu! Bỗng nắng vàng lên rực rỡ!...”


Cũng vẫn là khung cảnh của một cuộc chia ly, nhưng đâu còn cái màu ảm đạm, cái buồn tê tái của nỗi chia xa mà thỉnh thoảng ta vẫn gặp. Một cuộc chia ly mà lái có màu thắm tươi của “cánh nhạn lai hồng”, và cái màu đỏ “chói ngời” trong nắng thu “vàng lên rực rỡ”. Cái không gian như chói lên và dường như nó xóa mờ tất cả: nỗi buồn đau tê tái, những giọt nước mắt chia ly và giữa khung cảnh ấy con người hiện ra cũng tươi tắn, rực rỡ không kém gì cảnh vật”

Tôi nhìn thấy một cô áo đỏ
Tiên đưa chồng trong nắng vườn hoa
Chồng của cô sắp sửa đi xa
Cùng đi với nhiều đồng chí nữa
Chiếc áo đỏ rực như than lửa
Cháy không nguôi trước cảnh chia ly
Vười cây xanh và chiếc nón trắng kia
Không giấu nỗi tình yêu cô rực cháy
Không che được nước mắt cô đã chảy
Những giọt long lanh, nóng bỏng sáng ngời
Chảy trên bình minh đang hé giữa làn môi
Và rạng đông đã bùng lên nét mặt
Một rạng đông với màu hồng ngọc”.


Những câu thơ vang dội vào lòng ta, dồn dập, hình ảnh nọ nối tiếp màu sắc kia, và tất cả ngời lên trong một hòa sắc tuyệt vời: sắc đỏ chói chang, màu xanh dịu dàng và chiếc nón trắng giản dị - rất Việt Nam. Đã có cuộc chia ly nào như thế chưa nhỉ? Người thiếu phụ xưa kia trong “chinh phụ ngâm”cũng đi tiễn chồng như nhân vật trong bài thơ trên, nhưng sao cái cảnh chia ly ấy nó nặng nề, bàng bạc một nỗi buồn, day dứt nỗi đau khiến cho người thiếu phụ “sầu lên ngọn ảu” và rồi những con người ấy “bước đi một bước giây giây lại dừng”. Một cuộc chia ly như thế đọng lại trong lòng người ra đi và người ở lại một nỗi buồn tê tái. Nõ chỉ giục người đi hãy mau mau trở về , cho dù cái đích phải tới còn rất xa, ch dù nhiệm vụ được giao rất quan trọng, ý nghĩa. Đó là cảnh đi lính ngày xưa: vướng víu, buồn tủi, nặng trĩu nỗi o trong lòng người đi kẻ ở.
Tế Hanh, khi còn là một chàng thanh niên tiểu tư sản trong xã hội cũ những năm trước cách mạng, cũng đã viết về tâm trạng của một cuộc chia ly, mặc dù tác giả không phải là một người trong cuộc:

“Tôi thấy tôi thương những chiếc tàu
Ngàn đời không đủ sức đi mau
Có chi vướng víu trong hơi máy
Mấy chiếc toa đầy nặng khổ đau”


Đó là tâm trạng thường gặp trong những cuộc chia ly trước kia, nó nặng nề như những toa tàu “nặng khổ đau”, nó nghẹn ngào bịn rịn, cái tình quyến luyến đó lẽ dĩ nhiên phải có, nhưng đến mức như vậy, nó sẽ trở thành một nỗi đau canh cánh trong lòng người đi. Sự lưu luyến ấy có ích gì? Cái buồn ấy tê tái quá, bi sầu quá…khiến ta tưởng như đằng sau cái ngày hôm nay xa cách, tiễn biệt là chuỗi ngày vô vọng, bặt tín xa. Cái “ngày mai” tiếp nối cái “ngày hôm nay”, của họ dường như bị đóng kín.
Nhưng rồi đến lúc cuộc chia ly đã mang màu sắc lạc quan, đẹp đẽ, đã ánh lên sức mạnh của niềm tin: đó là khung cảnh:

“Một buổi sáng mai ri
Anh bước chân ra đi”
…Và người vợ, chị nông dân tiễn chồng đi tòng quân đã hứa với chồng “Giải thi đua em giật”.
…Và người chồng ra đi dặn vợ:

“Ruộng mình quên cày xáo
Nên lúa chín không đều
Nhớ lấy để mùa sau
Nhà có làm cho tốt”

Khác với người chinh phụ xưa kia, chị nông dân Thăm lúa của Trần Hữu Thung đã biến những giọt nước mắt đau đón thành nụ cười tin tưởng. Đôi lứa ấy nghĩ đến một ngày mai hạnh phúc, sum họp.Ngày mai ấy sẽ đến khi cái “ngày mai” của dân tộc đến với mỗi con người.

Tình cảm của chị nông dân có cái gì đó e ấp lắm, chưa nói ra thành lời, nhưng tất cả sự nồng cháy, thương yêu: tất cả tình yêu, nỗi nhớ, hi vọng, và cả những giọt nước mắt trong sáng lại đước thể hiện một cách cao đẹp mạnh mẽ hơn qua sắc đỏ của màu áo, trong cái yêu thương của vườn cây xanh, của “cuộc chia ly màu đỏ”

Cũng vẫn là những giọt nước mắt, nhưng nó mới về chất so với những giọt nước mắt của người chinh phụ xưa kia. Cũng vẫn là những giọt nước mắt, nhưng nó “long lanh, nóng bỏng, sáng ngời”, nó lấp lánh ánh sáng của tình yêu cao thượng và một lẽ sống đẹp đẽ. Và rồi cái “tôi” của nhà thơ, đồng nhất với nhân vật trữ tình đã cất tiếng nói, tiếng nói tin yêu về một ngày mai:

“Ngày mai sẽ là ngày sum họp
Đã tỏa sáng, những tâm hồn cao đẹp
Nắng vẫn ngời trên những mắc lá si
Và người chồng ấy đã ra đi…”

Một tình yêu được nói đến với vườn hoa, với gốc cây si thì còn gì đẹp hơn, hợp lý hơn. Nhưng cuộc chia ly lại được nói lên bằng tiếng nói về một ngày mai ấy, bằng cái màu đỏ ấy, thì chí bây giờ đây ta mới gặp, mới cảm mới hiểu. Tứ thơ như đọng lại với cái màu đỏ chói chang, cái màu đỏ của niềm tin và hi vọng, cái màu đỏ ấy, cứ cháy lên trong lòng ta, lòng bạn, lòng những lứa đôi. Có những lứa đôi còn đang sống bình thản trong vườn hoa, dưới những căn nhà khi họ đọc bài thơ này họ sẽ suy nghĩ, phải suy nghĩ, và có thể họ sẽ tiến đến “cuộc chia ly màu đỏ” ấy. Có những lứa đôi đã xa nhau, khi đọc bài thơ này sẽ thêm tin và yêu “cái màu đỏ như cái màu đỏ ấy”…cái màu đỏ của chính họ, cái màu đỏ của những người khác

Bài thơ mở đầu bằng cái màu đỏ chói chang, rực rỡ tiếp diễn với cái màu đỏ ấy, và cuối cùng cái màu đỏ ấy cắt nghĩa tất cả:

“Nhưng tôi biết cái màu đỏ ấy
Cái màu đỏ như cái màu đỏ ấy
Sẽ là bông hoa chuối đỏ tươi
Trên đỉnh dốc cao vẫy gọi đoàn người
Sẽ là ánh lửa hồng bên bếp
Một làng xa giữa đêm gió rét
Nghĩa là cái màu đỏ ấy theo đi
Như chưa hề có cuộc chia ly”

Diệu kỳ và sâu sắc biết bao “cái màu đỏ ấy” nó như một vị thần hiển hiện, nó như một cái gì đso vĩnh cửu. Có cái màu đỏ ấy hiện lên bằng sự gợi nhớ gợi thương của bông hoa chuối, có lúc nó hiện lên lung linh trong ánh lửa hồng ấm áp, tỏa sáng trong đêm gió rét. Thế nghĩa là cái màu đỏ ấy luôn ở trong tim, luôn ngời trên khóe mawsrt, nó thúc giục, nó hiện lên trên “đầu súng trăng treo” một đêm diệt địch. Cao quý biết bao cái màu đỏ ấy. Nó cắt nghĩa tất cả, đơn giản, logic, dễ hiểu. Làm sao có được khái niệm “chia ly” khi giữa hai đầu không gian không phải là khoảng trống mà nóng bỏng, ấm áp sức nóng của ngọn lửa sum hop. Cái khái niệm ấy tan biến đi “Như chưa hề có cuộc chia ly”

Yêu sao cái màu đỏ ấy và những con người ấy, tôi biết trong cuộc chiến tranh thần thánh của chúng ta chống tên ác thú xâm lược đế quốc Mỹ, không ít những lứa đôi đã tạm biệt nhau, cầm súng lên đường, và có người đã không trở về. Nhưng cái màu đỏ chói chang sắc nắng và niềm tin ấy, mỗi con người đã giữ trong mình trọn vẹn.

Tôi nhớ lại một câu thơ:
“Anh đã cùng em yêu
Cuộc chia ly màu đỏ”

Mà trong lòng trào lên một niềm xúc động, xen lẫn sự hổ thẹn. Có người đã dám xa nhau và đã yêu “cuộc chia ly màu đỏ” , có những người đã ngã xuống để bảo vệ sự thiêng liêng của sắc đỏ ấy, họ biết yêu nhau và yêu đất nước, vậy mà tôi, tôi lại sợ những cuộc chia ly như thế hoặc tương tự như thế?

Từ kỷ niệm của bản thân, tôi hiểu rằng cũng có bao người như tôi, cũng đã nghĩ và hiểu không đung về những gì đang diễn ra xung quanh ta….và rồi một hôm nào đó, cũng sẽ được một bài thơ tuyệt diệu như vậy cảm hóa, tôi không còn cảm thấy sợ chia ly nữa. Tiếng còi tau vang lên trong đêm khuya tính mịch không còn gợi cho rôi một nỗi sợ, mỗi nỗi buồn, tôi nghe trong đó tiếng reo vui của những trái tim đang về với trái tim, sự sống đang được trở về với sự sống, và tôi hiểu rằng sự ra đi của cha cà các anh tôi có một ý nghĩa đặc biệt : Nó làm nên con tàu trở về

Tôi nhớ mãi những lời thơ ấm áp, tin yêu những lời thơ với những hình tượng thơ độc đáo, giàu tính thẩm mĩ. “Cái màu đỏ” mà tác giải mượn trong bài thơ của mình, là một trong số vô vàn hình tượng mà tác giả có thể mượn để nói đến một niềm tin, một tình yêu và sự sum họp. Nhưng đó là cái độc đáo nhất để diển tả một cái gì đó ấm cũng, gợi lên niềm tin vào một ngày mai: một ánh lửa hồng bên bếp, màu đỏ của sắc hoa trong vườn xuân. Và Nguyễn Mỹ đã chọn “cái màu đỏ ấy” - hình tượng thơ ấy là sợi chỉ đỏ xuyên suốt bài thơ của mình. Cũng như một Nguyễn Duy đã lấy “hơi ấm ổ rơm” để viết về tình người nồng thắm, một Hoàng Nhuận Cầm đã mượn tiếng kêu của chú ve kim để viết về cái lạc quan, yêu đời của những người lính. Và tất cả, tất cả những hình tượng thơ đẹp đẽ, giàu tính điển hình ấy đi vào trong lòng người đọc một cách nhẹ nhàng, tinh tế mà thắm sâu hơn nhiều tiếng nói khác.
Nói chung, khoa học là tiếng nói của lí trí, văn học là tiếng nói của tình cảm. Tình cảm và lí trí phải kết hợp với nhau, gắn bó hữu cơ với nhau. Trái tim có rung động, khối óc mới được thông suốt nhuần nhuyễn . Ta hiểu vì sao mà bài thơ Cuộc chia ly màu đỏ lại có tác dụng sâu sắc đến thế trong lòng người đọc. Ta cũng hiểu vì sao văn học nghệ thuật nói chung lại t rở thành “cuốn sách giáo khoa của cuộc sống” trở thành nguồn suối mát bổ tắm mát tâm hồn quần chúng. Văn học có phải là một cái gì cao siêu, thần bí đâu, văn học là hơi thở của biển, là làn gió thơm hương lúa, là gương mặt những người quanh ta và chính ta…Chúng ta đến với văn học, từ khi chập chững biết đi và văn học đã giúp ta đốt cháy thời gian “khôn” và “lớn”. Đọc thơ ta hiểu được cái đẹp của “cuộc chia ly màu đỏ”, đọc sách ta hiểu được một trái tim nhiệt thành và nghị lực sắt đá của “Paven Coocsaghin”. Hiểu tồi, ta sẽ yêu , yêu cái đẹp của tự nhiên, xã hội, yêu tiếng cười trẻ thơ, yêu nhịp sống chảy cuồn cuộn trong lòng thời đại.

“Hãy yêu! Hãy yêu! Và bảo vệ…” (Chế Lan Viên). Đó là tiếng nói và mệnh lệnh của trán tim con người.
Tôi suy nghĩ nhiều về nhiệm vụ của những người cầm bút và nhiệm vụ của những người đọc những dòng thơ quý giá đó. Thay mặt cho hàng vạn, hàng triệu trái tim người nghệ sĩ (và có thể - chiến sĩ) đã viết lên tâm sự của họ, cho tiếng nói của tâm hồn họ. Tôi suy nghĩ nhiều về tác động của bài thơ. Cuộc chia ly màu đỏ đối với các thời đại – các thế hệ thanh niên. Nhà thơ Nguyễn Mỹ - tác giả bài thơ đó đã ngã xuống nhưng biết bao thế hệ thanh niên đã đọc và yêu thơ ông. Và đến hôm nay vấn đề mà Nguyễn Mỹ đặt ra vẫn mang tính thời đại sâu sắc: Sự ra đi. Chiến tranh đã kết thúc. Nhưng đâu phải là những chuyến tàu ngược xuôi đã ngừng chuyển bánh. Đâu phải sự sum họp là vĩnh viễn. Không! Sông Đà “ tóc dài tuôn như một áng tóc trữ tình” (Nguyễn Tuân) đang gọi ta, nhưng miền quê ta chưa tới, ta chưa biết đang chờ ta. Tạm biệt – Mảnh đất quê hương, ta ra đi và tin tưởng : đâu cũng là nhà:

“Nghe Đảng gọi ra đi
Mở những vùng quê mới
Nhớ buổi ấy chia ly
Quê cũ mà đi tới
Có nỗi nhớ hàng tre
Con sông đào trước ngõ
Có nỗi nhớ xóm nhỏ
Con đường nắng lim dim…”
(Quê mới – Thanh Hải)

Nhưng không phải bao giờ và ở đâu, sự ra đi cũng dễ dàng, thanh thản. Có những người không biết mình ra khỏi hiện tại, có những người còn luyến tiếc một cái gì đó. Không, chúng ta không thể là những con người như thế. Hãy nhớ về “cuộc chia ly màu đỏ” để mà yêu thêm, tin thêm vào con người và bản thân mình. Giữa những năm khói lửa , “khi tổ quốc cần họ biết sống xa nhau”, thì chúng ta, giữa những năm tháng đẹp đẽ này, cũng sẽ biết sống xa nhau, sống vì nhau, sống cho nhau.
Sống trên mảnh đất của những con người biết yêu nhau và yêu đất nước., tôi cảm thấy có một cái gì đó lớn dần lên trong tôi, cái đó là gì, thật khó định nghĩa. Nhưng tôi luôn luôn ước mơ về một ngày mai ấy, cái ngày mai mà có thể tôi sẽ ra đi, ra đi để làm người lao động chân chính, người kế tục xứng đáng, người chủ của những di sản lớn lao mà cha ông ra đã dành lại trong máu và nước mắt.
Và có một lúc nào đó, khi tiếng còi tàu rúc lên trong đêm khuya yên ả của một ngày lao động, một ngày sống có ý nghĩa trong cuộc đời, khi tiếng còi bào hiệu một sự ra đi hay trở về vang lên, và trong tôi không còn cái sợ hãi, đau buồn rồi chia xa, rồi tôi cũng, thì tôi cũng nhớ lại một hôm nào xa, rất xa, tôi được đọc bài thơ ấy và đến bây giờ mới có tâm trạng ấy. Hơn bao giờ hết, tôi tha thiết yêu cái hôm nay, rộn rã tiếng cười, niềm vui, cả nhưng lo âu toan tính. Bởi đấy chính là sự sống.
 
CHAT
  1. Hide Nguyễn @ Hide Nguyễn: Shoutbox has been pruned!

Trang cá nhân

Mùa thu đến rồi, quê nhà trái chín đầy vườn...
Chào mùa Trung Thu rực rỡ sau CoVid19
Con, cháu mình đi học rồi và những tài liệu ngày xửa ngày xưa chia sẻ làm mình nhớ một thời sôi nổi quá..
Chú bé đeo ba lô màu đỏ - Món quà quý cho trẻ thơ hôm nay. (PGS.TS Bùi Thanh Truyền)

1658739276981.png

Mùa hè này VHT BOOKS muốn đưa đến cho bạn đọc, không chỉ riêng bạn đọc nhỏ tuổi, những trang sách đầy hấp dẫn và sự trải nghiệm khám phá thế giới tuổi thơ của nhà văn Nguyễn Đình Tú.
Xin chào, Bỏ Phố Về Làng

Cộng đồng yêu quê hương, xóm làng. Nơi chia sẻ những kỉ niệm, câu chuyện và đời sống quê hương xóm làng.

#Bophovelang #langtrongpho #photronglang #langtoi #chuyenlangtoi

Quê hương tuổi thơ tôi

Tôi yêu quê tôi, xanh xanh lũy tre.
Quê hương tuổi thơ đi qua đời tôi.
Đường làng quanh co, sông Thu êm đềm.
Thả diều đá bóng nắng cháy giũa đồng.
Biển trời mênh mông tôi bơi ngày ấy.
Tiếng tu hú gọi thấy nhớ biết bao.

VnKienthuc lúc này

Không có thành viên trực tuyến.

Định hướng

Diễn đàn VnKienthuc.com là nơi thảo luận và chia sẻ về mọi kiến thức hữu ích trong học tập và cuộc sống, khởi nghiệp, kinh doanh,...
Top