“Vỏ địa lí là nơi các thành phần tự nhiên tương tác chặt chẽ với nhau, tạo nên một thể thống nhất và hoàn chỉnh.”
“Các thành phần tự nhiên trên Trái Đất có liên quan gì với nhau?”
“Vì sao phá rừng lại gây lũ lụt?”
“Thiên nhiên có phải là một hệ thống thống nhất?”
- Trình bày khái niệm vô địa lí; phân biệt được vỏ địa lí và vỏ Trái Đất.
- Trình bày được khái niệm, biểu hiện và ý nghĩa thực tiễn của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí; liên hệ được thực tế ở địa phương.
- Giải thích được một số hiện tượng phổ biến trong môi trường tự nhiên bằng các quy luật địa lí.

ĐỊA LÝ 10- VỎ ĐỊA LÍ. QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ HOÀN CHỈNH

1. Khái niệm vỏ địa lí

- Vỏ địa lí là lớp vỏ của Trái Đất, ở đó có sự xâm nhập và tác động lẫn nhau của các vỏ bộ phận (thạch quyển, khí quyển, thuỷ quyển, thổ nhưỡng quyển và sinh quyển).

- Giới hạn trên của vỏ địa lí tiếp giáp lớp ô dôn, giới hạn dưới kéo đến đáy vực thẳm của đại dương và đến hết lớp vỏ phong hoá ở lục địa; độ dày của vỏ địa lí khoảng 30 - 35 km.

- Vỏ địa lí hình thành và phát triển theo những quy luật địa lí chung, trong đó có một số quy luật chính là: Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh, quy luật địa đới, quy luật phi địa đới.

2. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí

- Khái niệm: Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh là quy luật về mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa các thành phần của toàn bộ cũng như của mỗi bộ phận lãnh thổ trong vỏ địa lí.

- Nguyên nhân: Mỗi thành phần và lãnh thổ địa lí đều chịu tác động đồng thời trực tiếp hoặc gián tiếp của nguồn năng lượng bức xạ mặt trời và các nguồn năng lượng bên trong Trái Đất. Tuy chúng có quá trình phát sinh và phát triển riêng nhưng luôn luôn chịu ảnh hưởng và tác động lẫn nhau, phụ thuộc vào nhau tạo nên một thể thống nhất và hoàn chỉnh.

- Biểu hiện: Trong tự nhiên, chỉ một thành phần hoặc yếu tố thay đổi sẽ dẫn tới sự biến đổi của các thành phần và yếu tố còn lại. Lúc đó, thiên nhiên sẽ hình thành nên một trạng thái thống nhất mới, khác với ban đầu.

- Ý nghĩa thực tiễn: Do vỏ địa lí có tính thống nhất và hoàn chỉnh nên khi tác động vào tự nhiên, con UHO người có thể dự báo được các thay đổi của các thành phần tự nhiên và cảnh quan theo chiều hướng tích cực hay tiêu cực đối với mình, từ đó có các biện pháp hợp lí để sử dụng và bảo vệ tự nhiên.

“Vỏ địa lí là một hệ thống hoàn chỉnh, trong đó các thành phần tự nhiên luôn tác động qua lại lẫn nhau. Hiểu rõ quy luật này giúp con người sử dụng tài nguyên hợp lí và bảo vệ môi trường sống.”
CÓ THỂ BẠN MUỐN XEM THÊM :

Khám phá quy luật phân bố tự nhiên- Sự phân bố của đất và sinh vật trên trái đất

 
CÂU HỎI VÀ HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI

Câu 1. Phân biệt vỏ địa lí với vỏ Trái Đất.

Hướng dẫn:


- Vỏ địa lí:

+ Vỏ địa lí là lớp vỏ của Trái Đất, ở đó có sự xâm nhập và tác động lẫn nhau của các vỏ bộ phận (thạch quyển, khí quyển, thuỷ quyển, thổ nhưỡng quyển và sinh quyển).

+ Giới hạn trên của vỏ địa lí tiếp giáp lớp ô dôn, giới hạn dưới kéo đến đáy vực thẳm của đại dương và đến hết lớp vỏ phong hoá ở lục địa; độ dày của vỏ địa lí khoảng 30 - 35 km.

+ Vỏ địa lí hình thành và phát triển theo những quy luật địa lí chung, trong đó có một số quy luật chính là: quy luật thống nhất và hoàn chỉnh, quy luật địa đới, quy luật phi địa đới.

- Vỏ Trái Đất: Lớp vỏ cứng, mỏng, độ dày dao động từ 5 m (ở đại dương) đến 70 km (ở lục địa). Lớp vỏ Trái Đất được cấu tạo bởi các tầng đá khác nhau (đá trầm tích, đỏ granit, badan).

Câu 2. Phân biệt giới hạn của vỏ địa lí và giới hạn của sinh quyển.

Hướng dẫn:


- Vỏ địa lí: Chiều dày của lớp vỏ địa lí khoảng 30 - 35 km (tính từ giới hạn dưới của lớp ôdôn đến đáy vực thẳm đại dương; ở lục địa xuống hết lớp vỏ phong hóa).

- Sinh quyển: Chiều dày của sinh quyển tùy thuộc vào giới hạn phân bố của sinh vật: giới hạn phía trên là nơi tiếp giáp tầng ôdôn của khí quyển (22 - 25 km); giới hạn phía dưới là đáy vực thẳm của đại dương (trên 11 km), trong lục địa xuống tới đáy của lớp vỏ phong hóa (ở độ sâu trung bình 60 m). Giới hạn của sinh quyển bao gồm toàn bộ thủy quyển, phần thấp của khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng và lớp vỏ phong hóa.

Câu 3. Tại sao vỏ địa lí là một thể thống nhất, hoàn chỉnh và luôn vận động, phát triển? Hướng dẫn:

- Vỏ địa lí là một thể thống nhất, hoàn chỉnh:

+ Vỏ địa lí bao gồm các vỏ thành phần: Khí quyển, thạch quyển, sinh quyển. Các vỏ này không tồn tại và phát triển một cách cô lập mà luôn xâm nhập vào nhau, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, khiến chúng có sự gắn bó mật thiết để tạo nên một thể thống nhất và hoàn chỉnh.

+ Nguyên nhân: Tất cả các thành phần của vỏ địa lí đều đồng thời chịu tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của nội lực và ngoại lực.

- Vỏ địa lí luôn vận động, phát triển: Mỗi vỏ có những quy luật vận động và phát triển riêng, nhưng vì chúng xâm nhập vào nhau nên sự vận động của từng vỏ ảnh hưởng tới sự vận động và phát triển của các vỏ khác. Do đó, vỏ địa lí cũng phải vận động và phát triển.

Câu 4. Tại sao các thành phần tự nhiên và các bộ phận của lớp vỏ địa lí đều có mối quan hệ quy định lẫn nhau?

Hướng dẫn:


Do tất cả các thành phần của lớp vỏ địa lí đều đồng thời chịu tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của ngoại lực và nội lực, vì thế chúng không tồn tại và phát triển một cách cô lập.

- Những thành phần này luôn xâm nhập vào nhau, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau khiến chúng có sự gắn bó mật thiết để tạo nên một thể thống nhất hoàn chỉnh.

Câu 5. Giải thích tại sao việc mất rừng làm cho địa hình bị biến đổi?

Hướng dẫn:


- Khi rừng bị mất, bề mặt địa hình bị mất lớp phủ thực vật, đất bị xâm thực và xói mòn mạnh hơn làm xuất hiện các mương xói, khe rãnh, nón phóng vật,... thay đổi bề mặt địa hình so với ban đầu.

- Mất rừng, mực nước ngầm bị hạ thấp làm xuất hiện các khoảng rỗng ở dưới lớp mặt của địa hình, lâu dẫn dưới sức nặng của trọng lực bên trên, các khoảng rỗng bị nén xuống làm hạ thấp địa hình ở những

Câu 6. Phát biểu nào sau đây không đúng với vỏ địa lí?

A. Giới hạn ở trên là nơi tiếp giáp với tầng ô dôn.

B. Giới hạn dưới của đại dương đến nơi sâu nhất.

C. Ranh giới trùng hoàn toàn với lớp vỏ Trái Đất.

D. Ranh giới có sự trùng hợp với sinh quyển.

Câu 7. Các thành phần tự nhiên trong vỏ địa lí có mối quan hệ chặt chẽ với nhau chủ yếu do

A. phân bố ở trên cùng một lớp vỏ của Trái Đất.

B. đều chịu tác động của nội lực và ngoại lực.

C. luôn chịu tác động của năng lượng mặt trời.

D. có các thành phần chịu ảnh hưởng kiến tạo.

Câu 8. Trong và địa lí, sự thay đổi của khí hậu tác động đến sự thay đổi của

A. sinh vật, đất, địa hình, sông ngòi.

B đất, thực vật, sông, hồ, đại dương.

C. thực vật, địa hình, động vật, nước.

D. đất, biển, thảm thực vật, sông hồ.

Câu 9. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí là quy luật về

A. mối quan hệ lẫn nhau giữa các bộ phận tự nhiên.

B. sự thay đổi các thành phần tự nhiên theo vĩ độ.

C. sự thay đổi các thành phần tự nhiên theo kinh độ.

D. mối quan hệ lẫn nhau giữa con người và tự nhiên.

ĐÁP ÁN TRẮC NGHIỆM

6-C; 7-B; 8-A; 9-A

có thể bạn muốn xem :

Đất và sinh quyển – Nền tảng của sự sống

 

VnKienthuc lúc này

Không có thành viên trực tuyến.

Định hướng

Diễn đàn VnKienthuc.com là nơi thảo luận và chia sẻ về mọi kiến thức hữu ích trong học tập và cuộc sống, khởi nghiệp, kinh doanh,...
Top