• VnKienthuc đang nâp cấp. Mời mọi người trải nghiệm và góp ý kiến TẠI ĐÂY,
    hoặc VnKienthuc Facebook group
  • Chào mừng bạn truy cập Kiến thức Việt Nam - VnKienthuc.Com
    Định hướng VnKienthuc.com
    VnKienthuc tạm khóa đăng ký tài khoản tự động để hạn chế SEO bẩn, SPAM, quảng cáo.
    Chưa đăng ký, KHÁCH vẫn có thể đọc và bình luận.

“Bài ca ngất ngưởng”, sự khẳng định bản ngã của Nguyễn Công Trứ

Butchi

VPP Sơn Ca
Xu
0
“Bài ca ngất ngưởng”, sự khẳng định bản ngã của Nguyễn Công Trứ.
Bài làm

Xưa nay, thông thường với lại thơ tự trào, tự vịnh thế này, các tác giả hay mượn bút pháp ngoa ngôn, lộng ngữ, pha chút khẩu khí để thể hiện mình. Nguyễn Công Trứ ở bài thơ này khác hẳn. Ông đã khách thể hóa từ những sự, những việc rất thực của cuộc đời của riêng ông để khẳng định con người ông. Trong bài thơ, bốn lần ông nhắc lại hai chữ “ngất ngưởng”. “Ngất ngưởng” không chỉ còn là một loại hình nữa mà đã thành biểu tượng tính cách của con người. Không phải ngẫu nhiên mà trên một trăm bài thơ, trong đó có sáu mươi một bài ca trù, chỉ có bài này tác giả đặt tên là “Bài ca ngất ngưởng”. Đương thời và hậu thế đều thừa nhận Nguyễn Công Trứ: một chàng trai, một ông quan, một vị tướng, một lão già ngất ngưởng. Cái ngất ngưởng in bóng vào một thời đại, chính là ông.

Nguyễn Công Trứ cũng như hầu hết các nhà nho xưa, đều thành đạt từ cửa Khổng, sân Trình. Trước sau, ông vẫn là một tín đồ tuyệt đối trung thành của Khổng giáo:

Hay tám vạn nghìn tư mặc kệ
Không quân thần phụ tử đếch nên Người.

Và hẳn ông cũng biết rằng: một trong những điều cốt lõi của nhà nho là cách xử thế hợp lẽ trung dung, kị những gì thái quá. Nhưng rồi Nguyễn Công Trứ nhiều mặt đã quá ngưỡng, vượt qua biên giới đời thường…Có lẽ không có một nhà nho, một tác giả trung đại nào mà lại như Nguyễn Công Trứ: nâng tất cả mọi sinh hoạt đời thường của người “quân tử”, của kẻ sĩ lên thành một thứ đạo, một triết lí sống. Trong thơ văn, ông nói đến nhiều thứ nợ: nợ cầm thư, nợ tang bồng, nợ phong lưu, nợ trần hoàn, nợ anh hùng, nợ công danh…Đã là cái nợ thì hẳn phải đa mang, phải vay trả, trả vay… “Ông Hi Văn tài bộ” đã tự ví mình như sau:

Kinh thiên một cột giơ tay chống
Dẫu gió lung lay cũng chẳng nao

Hoặc

Hiên bệ gió đưa dùi cắc cắc
Giang sơn sấm động tiếng tùng tùng.

Không có sự khẳng định tài năng ấy thì làm gì nghĩ đến nhiều cái nợ như vậy, và làm sao đủ sức mả trang trải công nợ với đời? Sự thực là với món nợ nào, Hi Văn tiên sinh cũng “hăm hở ra tài kinh tế”, cũng “vẫy vùng cho phỉ sức”, cũng “làm nên tiếng lẫy lừng đâu đấy tỏ”

Cái “ngất ngưởng”, cái “nết ương” của Nguyễn Công Trứ còn ở chỗ: ông sống rất thực với mình, thực với người, thực với đời. Các thi nhân xưa thường viết về những gì phổ quát, tập trung vào thiên chức của kẻ sĩ; còn về cái bản ngã thì không nói đến, hoặc là hàm ẩn trong dòng chảy “Văn dĩ tải đạo”. Riêng thơ văn Nguyễn Công Trứ thì khác: ông không hề giấu giếm, không hề né tránh, ông sống đời thường thế nào thì thơ văn ông nó cũng ánh lên như vậy. Ví như khi đã ngoài vòng cương tỏa, tuổi ngoài bảy mươi, ông vẫn nặng nợ phong lưu, quen thói đa tình.

Từ đó, có lẽ Nguyễn Công Trứ là nhà thơ trung đại trong lịch sử văn học nước nhà viết về tình yêu nhiều nhất, có cả “yêu hoa”, “Duyên gặp gỡ”, có cả “Vịnh chữ tình”, “Vịnh sầu tình”, lại có cả “Tương tư”, “Bỡn cô đào già”… Sau thơ và thú ả đào, lại là hai mặt tài tình và nổi bật của Nguyễn Công Trứ. Ông vẫn tự cho mình là khách sành chơi…Ông từng nói: “Trong trần mấy mặt làng chơi…Biết mùi chưa dễ mấy người”. Già lão rồi, ông vẫn cổ súy: “Chơi xuân kẻo hết xuân đi”, “Nếu không chơi thiệt ấy ai bù”…

Nguyễn Công Trứ trước sau “vẫn giữ nét ương”. Chất Nguyễn Công Trứ là chất nhất quán. Cái ngất ngưởng tự tin thời loạn hải ba đào đã trở thành cái ngất ngưởng ngang tàng khi đã ngoài vòng cương tỏa.

Lúc về an trí ở quê nhà, ông đi đâu cũng “Đạc ngựa bò vàng đeo ngất ngưởng”. Nhưng ngất ngưởng hơn nữa là ở đuôi con bò cái vàng úp một tấm mo cau, người ta hỏi thì ông nói là “để che miệng thế gian”. Nhiều giai thoại nói chi tiết “Gót tiên theo đủng đỉnh một đôi dì”. Ông thường đi chơi các chùa, gần thì như chùa Cấm Sơn trên núi Đan Nại, xa như chùa Hương Tích, chùa Thiên Hương trên núi Hồng Lĩnh, lúc nào cũng theo mấy cô hầu gái – “Bụt cũng nực cười ông ngất ngưởng”…

Cái nết ương, cái ngất ngưởng, cái ngạo nghễ kiêu bạc ở Nguyễn Công Trứ là thái độ sống của một người tự tin, tự khẳng định tài năng của mình, ý thức rõ ràng về bản ngã của mình về một thuở giao thời:

Được, mất dương dương…không vướng tục

Lâu nay người ta vẫn cho rằng thơ văn Nguyễn Công Trứ là một khối mâu thuẫn lớn; thực ra nó rất thống nhất, rất nhất quán. Cái ngất ngưởng trong thơ ông là sự định hình một tính cách, một bản lãnh trong cuộc sống, trong sáng tạo nghệ thuật. Cái ngất ngưởng ấy là của riêng Nguyễn Công Trứ và cũng là sản phẩm của một thời triều Nguyễn, của một vùng quê của ông đồ xứ Nghệ. Ba mươi năm làm quan, bảy lần bị thất sủng, giáng chức, không hề làm suy giảm phẩm chất của ông, trái lại, nhân cách ấy càng được khẳng định. Ngày nay, nhớ đến Nguyễn Công Trứ là nhớ đến một “công trình sư” có công khai phá, tạo lập hai huyện trù phú Tiền Hải, Kim Sơn tỉnh Thái Bình, nhớ đến một nghệ sỹ tài hoa, và nhớ đến một nhân cách sơm khẳng định bản ngã trong lịch sử tư tưởng Việt Nam, mà bài thơ ca trù “Bài ca ngất ngưởng” là một biểu hiện.

Nguyễn Hữu Định
(Trường THPT Phan Bội Châu – Vinh)
 
Sửa lần cuối bởi điều hành viên:

nuyennghia2129

New member
Xu
0
Bản ngã, cái tôi, theo đạo Phật thì cái tôi lớn thì càng khổ . Nhưng không có cái tôi liệu có đâm ra là tầm thường là vô hình? haahaa
 
CHAT
  1. Hà Nội Honey @ Hà Nội Honey: Việt Nam rất nỗ lực và luôn dẫn đầu toàn đoàn từ đầu tới giờ
  2. BichKhoa blog @ BichKhoa blog: Cuối cùng cũng có 3 điểm, và lên đầu bảng với 7 điểm.
  3. VnKienThuc @ VnKienThuc: Thật vất vả mới ghi được một bàn trước Myanma. Và giờ đổ mưa, mong rằng giữ được chiến thắng này.
  4. VnKienThuc @ VnKienThuc: Hahahaha
  5. Hide Nguyễn @ Hide Nguyễn: Hai hai hai
  6. N @ nanchy: bababa
  7. Hà Nội Honey @ Hà Nội Honey: Việt Nam 3 - 0 Indonesia. Trận đấy thật cảm xúc.

Trang cá nhân

Việt Nam chiến thắng - Seagame 31
Việt Nam 3 - 0 Indonesia. Trận đấy thật cảm xúc.
Mật Ong Việt mến chào cả nhà!
Thế giới ngày càng biến động khôn lường. Việc trang bị kiến thức, kĩ năng mới là cấp thiết.
Chúc mừng năm mới Nhâm Dần 2022. An Khang Thịnh Vượng, Phát tài phát lộc, đi lại may mắn!

VnKienthuc lúc này

Không có thành viên trực tuyến.

Định hướng

Diễn đàn VnKienthuc.com là nơi thảo luận và chia sẻ về mọi kiến thức hữu ích trong học tập và cuộc sống, khởi nghiệp, kinh doanh,...
Top